40

Να μπει τέλος στην τρομολαγνεία γύρω από τον λαγοκέφαλο ζητά το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος, επισημαίνοντας ότι το είδος δεν είναι επιθετικό προς τον άνθρωπο και πως η συζήτηση θα πρέπει να επικεντρωθεί στα πραγματικά περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές θάλασσες.

Όπως αναφέρει το Ινστιτούτο, ο λαγοκέφαλος δεν αποτελεί απειλή για τους κολυμβητές υπό φυσιολογικές συνθήκες. Τα περιστατικά δαγκώματος που έχουν καταγραφεί συνδέονται συνήθως με ανθρώπινες παρεμβάσεις, όπως το τάισμα των ψαριών ή η παρουσία τροφής και δολωμάτων σε ρηχά νερά.

Παράλληλα υπενθυμίζεται ότι ο λαγοκέφαλος είναι ιδιαίτερα τοξικό είδος εφόσον καταναλωθεί και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να χρησιμοποιείται ως τροφή.

Το πραγματικό πρόβλημα αφορά την αλιεία και τα θαλάσσια οικοσυστήματα

Σύμφωνα με το Αρχιπέλαγος, η εξάπλωση του λαγοκέφαλου αποτελεί πράγματι σοβαρό ζήτημα, όμως κυρίως επειδή επηρεάζει την αλιεία και διαταράσσει την ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Το Ινστιτούτο σημειώνει ότι τα μέτρα οικονομικής ενίσχυσης των αλιέων μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση στους επαγγελματίες που υφίστανται ζημιές, ωστόσο δεν αποτελούν μακροπρόθεσμη λύση για τον περιορισμό του είδους.

Αντίστοιχα, εκτιμά ότι ούτε οι διαγωνισμοί ούτε οι εκστρατείες μαζικής αλίευσης λαγοκέφαλων μπορούν να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά το πρόβλημα.

Η μεγάλη αναπαραγωγική ικανότητα του είδους

Όπως εξηγεί το Ινστιτούτο, ακόμη και η εντατική αλίευση δεν αρκεί για να μειώσει σημαντικά τους πληθυσμούς του λαγοκέφαλου, καθώς κάθε άτομο μπορεί να παράγει από εκατοντάδες χιλιάδες έως και πάνω από ένα εκατομμύριο αυγά.

Σε μια χώρα με εκτεταμένη ακτογραμμή όπως η Ελλάδα, η απομάκρυνση σημαντικών ποσοτήτων ψαριών δεν μπορεί από μόνη της να ανακόψει την εξάπλωση του είδους, εφόσον δεν αντιμετωπιστούν οι βαθύτερες αιτίες του προβλήματος.

Ο ρόλος των φυσικών θηρευτών

Το Αρχιπέλαγος υπογραμμίζει ότι υγιή θαλάσσια οικοσυστήματα διαθέτουν φυσικούς θηρευτές που συμβάλλουν στον έλεγχο των πληθυσμών των εισβολικών ειδών.

Μεταξύ αυτών αναφέρονται ο κυνηγός, η ζαργάνα και άλλα ψάρια, ενώ σε επιστημονικές καταγραφές έχουν εντοπιστεί δεκάδες νεαροί λαγοκέφαλοι στο στομάχι κυνηγών, γεγονός που αποδεικνύει τον σημαντικό ρόλο τους στη φυσική ισορροπία.

Το παράδειγμα της Κύπρου

Το Ινστιτούτο επικαλείται και την εμπειρία της Κύπρου, όπου εφαρμόστηκε πρόγραμμα αποζημιώσεων για την αλίευση λαγοκέφαλων.

Παρά την απομάκρυνση περίπου 100 τόνων λαγοκέφαλων και τη διάθεση σημαντικών οικονομικών πόρων, οι πληθυσμοί του είδους δεν μειώθηκαν ουσιαστικά, καθώς δεν συνοδεύτηκαν από συνολικά μέτρα διαχείρισης των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Η ρίζα του προβλήματος

Κατά το Αρχιπέλαγος, οι βασικές αιτίες της εξάπλωσης των εισβολικών ειδών είναι:

• η πολυετής υπεραλίευση,
• η υποβάθμιση των ιχθυαποθεμάτων,
• η έλλειψη αποτελεσματικών μέτρων προστασίας της αναπαραγωγής των ψαριών,
• οι διαχρονικές αδυναμίες στη διαχείριση της αλιείας.

Όπως επισημαίνεται, όσο οι ελληνικές θάλασσες χάνουν τη βιοποικιλότητά τους, δημιουργούνται οικολογικά κενά που ευνοούν την εγκατάσταση και την εξάπλωση ξενικών ειδών, όπως ο λαγοκέφαλος.

Το Ινστιτούτο καταλήγει ότι η ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος περνά μέσα από την προστασία της αναπαραγωγής των ψαριών και την αποκατάσταση της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, ώστε να λειτουργήσουν ξανά οι φυσικοί μηχανισμοί ελέγχου των πληθυσμών.

Το μήνυμα των επιστημόνων είναι ότι ο λαγοκέφαλος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απειλή για τους λουόμενους, αλλά ως ένδειξη των βαθύτερων περιβαλλοντικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές θάλασσες.