Χρόνο με τον χρόνο μοιάζει να χάνει κομμάτι του εαυτού της — κι αυτό δεν είναι ζήτημα συναισθήματος ή νοσταλγίας. Είναι το πιο πρακτικό ερώτημα που μπορεί να κάνει σήμερα ένας Ικαριώτης ή μια Ικαριώτισσα, γιατί από την απάντησή του κρίνεται αν τα επόμενα χρόνια θα έχουμε έναν τόπο ζωντανό ή ένα όμορφο σκηνικό που σιγά σιγά αδειάζει.

Κι όμως, η απάντηση δεν κρύβεται στο παρελθόν· κρύβεται στη νέα γενιά. Μιλάμε για τη λεγόμενη Gen Z — μια γενιά που, σε αντίθεση με όσες προηγήθηκαν, γεννήθηκε και μεγάλωσε μέσα στην αστάθεια και την αβεβαιότητα. Οικονομικές κρίσεις και διαρκείς μεταβολές, πόλεμοι, μια πανδημία, ραγδαίες τεχνολογικές ανατροπές — ένας κόσμος που αλλάζει τους κανόνες του κάθε λίγα χρόνια. Αυτή η γενιά δεν γνώρισε τη βεβαιότητα της μιας σταθερής δουλειάς για μια ζωή ή του εγγυημένου μέλλοντος που θεωρούσαν δεδομένο οι παππούδες της. Έμαθε, αναγκαστικά, να ζει χωρίς δίχτυ ασφαλείας.

Όμως πάνω ακριβώς σε αυτή την αβεβαιότητα γεννιέται και κάτι πολύτιμο: η ανάγκη για ένα σταθερό πεδίο δημιουργίας. Όταν τα πάντα γύρω σου είναι ρευστά, ψάχνεις ένα έδαφος γερό για να πατήσεις και να χτίσεις. Και ποιο πιο στέρεο έδαφος υπάρχει από τη μητέρα πατρίδα — τον τόπο που τον ξέρουμε καλύτερα κι από την παλάμη μας;

Η Ικαρία δεν είναι απλώς η καταγωγή μας· είναι το πιο φυσικό πεδίο πάνω στο οποίο αυτή η γενιά μπορεί να δοκιμάσει, να επιτύχει και να δημιουργήσει κάτι δικό της. Εκεί που ο υπόλοιπος κόσμος προσφέρει μόνο αβεβαιότητα, ο τόπος μας μπορεί να προσφέρει ρίζες και σημείο εκκίνησης.

Και βλέπω νέους Ικαριώτες και νέες Ικαριώτισσες που ξυπνούν με μια δίψα διαφορετική: δίψα για εξωστρέφεια, για ατομική εξέλιξη, για δουλειά και αποτέλεσμα. Ανθρώπους που δεν περιμένουν να τους τα χαρίσει κάποιος, αλλά είναι έτοιμοι να μάθουν, να αποκτήσουν δεξιότητες και πιστοποιήσεις, να δουλέψουν σκληρά και να χτίσουν κάτι δικό τους. Είναι, σε μεγάλο βαθμό, κάτι τελείως διαφορετικό από ό,τι ήταν οι παππούδες και οι πατεράδες μας — και αυτό δεν είναι ασέβεια· είναι εξέλιξη, και είναι αναγκαία.

Για να χτίσει όμως αυτή η γενιά πάνω στον τόπο, πρέπει πρώτα να ξέρει τι ακριβώς κρατά στα χέρια της. Κι εδώ αρχίζει η συζήτηση για την ταυτότητα — γιατί η ικαριώτικη ταυτότητα δεν είναι αόριστη νοσταλγία· είναι κάτι συγκεκριμένο, και είναι περιουσία.

Έχουμε τα ξακουστά μας γλέντια, ζωντανή κοινοτική παράδοση και όχι τουριστικό θέαμα. Έχουμε τον Πράμνειο Οίνο, ένα κρασί που ύμνησε ο ίδιος ο Όμηρος — τρεις χιλιάδες χρόνια ιστορίας μέσα σ’ ένα ποτήρι. Έχουμε τη μακροζωία: η Ικαρία είναι μία από τις ελάχιστες «Μπλε Ζώνες» του πλανήτη, ένα από τα σπάνια μέρη όπου οι άνθρωποι ζουν περισσότερο και καλύτερα, κάτι που μελετούν ερευνητές απ’ όλο τον κόσμο. Κι έχουμε τον Μύθο του Ικάρου, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα ολόκληρης της ανθρωπότητας, που γεννήθηκε εδώ, στη δική μας θάλασσα.

Τέσσερις πυλώνες: γλέντι, κρασί, μακροζωία, μύθος. Άλλα μέρη θα έδιναν τα πάντα για να έχουν έστω έναν από αυτούς· εμείς τους έχουμε και τους τέσσερις και τους αφήνουμε να σκονίζονται.

Κι εδώ είναι το κρίσιμο σημείο, γιατί η ταυτότητα δεν είναι θέμα περηφάνιας μόνο — είναι θέμα επιβίωσης.

Ας το πούμε όπως είναι: όλοι παραπονιούνται ότι η Ικαρία δεν έχει χρήματα, δεν έχει πόρους, δεν έχει επενδύσεις. Σωστά, αλλά η έλλειψη χρηματοδότησης δεν είναι η αρρώστια· είναι το σύμπτωμα.

Πόρους τραβάει όποιος έχει στόχους — σχέδιο, κατεύθυνση, κάτι συγκεκριμένο να χτίσει. Κι εμείς δεν έχουμε στόχους, επειδή δεν έχουμε αποφασίσει ποια θέλουμε να είναι η ταυτότητά μας.

Η αλυσίδα είναι απλή και αμείλικτη: χωρίς ταυτότητα δεν υπάρχουν στόχοι, χωρίς στόχους δεν υπάρχει χρηματοδότηση και χωρίς χρηματοδότηση δεν υπάρχει μέλλον.

Οι τέσσερις πυλώνες είναι ακριβώς η πρώτη ύλη για στόχους — πάνω σ’ αυτούς χτίζεις σχέδιο και πάνω σ’ ένα σοβαρό σχέδιο έρχεται και η χρηματοδότηση.

Αν λοιπόν έχουμε και τη γενιά και την ταυτότητα, τι μας εμποδίζει; Δύο πράγματα — το ένα έρχεται απ’ έξω, το άλλο φωλιάζει μέσα μας.

Το πρώτο φτάνει κάθε καλοκαίρι μαζί με τα πλοία. Εδώ και χρόνια, πάνω στο πραγματικό πρόσωπο της Ικαρίας έχει κολλήσει μια εισαγόμενη κουλτούρα που δεν έχει καμία σχέση με εμάς: μια λογική του «όλα επιτρέπονται», όπου το πανηγύρι γίνεται πρόσχημα για ξενύχτι και ουσίες και το νησί αντιμετωπίζεται σαν μια φτηνή πίστα εκτόνωσης.

Αυτή η νοοτροπία δεν τιμά την Ικαρία· την ευτελίζει. Μας παρουσιάζει στον υπόλοιπο κόσμο ως τόπο χωρίς σοβαρότητα και χωρίς αξιοπρέπεια, ως κάτι ασήμαντο και άχαρο — και το χειρότερο, μας μετατρέπει σε θεατές και κομπάρσους μέσα στο ίδιο μας το σπίτι.

Κι εδώ χρειάζεται μια καθαρή διάκριση: άλλο το ικαριώτικο γλέντι και άλλο η καρικατούρα του. Το αυθεντικό μας πανηγύρι γεννήθηκε ως γιορτή κοινότητας και πίστης, γύρω από τη μνήμη των αγίων μας· είναι μουσική, χορός μέχρι το πρωί, ντόπιο φαγητό και κρασί, φιλοξενία και ανθρώπινη σχέση. Δεν είναι ναρκοκουλτούρα.

Κι εδώ κρύβεται κι ένα ακόμη, πιο ύπουλο πλήγμα: ο μουσικός νεωτερισμός που, σιγά σιγά, εκτοπίζει τον αυθεντικό ήχο του πανηγυριού. Γιατί η καρδιά ενός γλεντιού δεν είναι μόνο ο τόπος ή η ώρα· είναι ο ήχος του — το βιολί, το λαούτο, ο ικαριώτικος σκοπός που κουβαλά μέσα του το πνεύμα του τόπου.

Ο ήχος και το πνεύμα είναι ένα και το αυτό· δεν χωρίζονται. Όταν λοιπόν αυτός ο ήχος παραχωρεί τη θέση του σε ηλεκτρονικά μπιτ και σε μια ομοιόμορφη, εισαγόμενη μουσική που θα μπορούσε να παίζει οπουδήποτε στον κόσμο, το πανηγύρι χάνει ακριβώς εκείνο που το κάνει δικό μας· δεν αλλάζει απλώς το πρόγραμμα, αλλοιώνεται η ίδια του η ψυχή.

Όταν αφήνουμε το ένα να περνιέται για το άλλο, δεν αποδεικνυόμαστε «ανοιχτόμυαλοι» — απλώς παραδίδουμε αμαχητί την ταυτότητά μας σε ανθρώπους που ούτε την καταλαβαίνουν ούτε τη σέβονται.

Το δεύτερο εμπόδιο είναι πιο επώδυνο, ακριβώς επειδή έρχεται από μέσα. Ένα μεγάλο μέρος της γενιάς των 60 και άνω παραμένει προσκολλημένο σε μια νοοτροπία του περασμένου αιώνα — στη λογική του «έτσι το βρήκαμε, έτσι θα το αφήσουμε» και του «έτσι ήταν πάντα».

Κι ας μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για τη γενιά που σήμερα κρατά τα οικονομικά και κοινωνικά ηνία του νησιού. Όταν το τιμόνι το κρατά μια νοοτροπία στραμμένη στο χθες, τότε το χθες γίνεται και το αύριό μας.

Και το βαθύτερο πρόβλημα δεν είναι η ηλικία· είναι ο φόβος. Σέβομαι την εμπειρία και τους κόπους τους — κανείς δεν τους τα αφαιρεί — όμως η προσκόλληση στο παρελθόν τούς κάνει να αντιμετωπίζουν κάθε νέα ιδέα με καχυποψία και κάθε αλλαγή ως απειλή.

Κάθε πρόταση για κάτι διαφορετικό συναντά το ίδιο τείχος: «δεν θα πετύχει», «τι να ξέρει ο νεότερος». Το καινούριο δεν κρίνεται για το αν είναι σωστό ή λάθος· απορρίπτεται επειδή είναι, απλώς, καινούριο.

Κι όταν η αλλαγή τρομάζει περισσότερο από την ίδια τη στασιμότητα, ο φόβος γίνεται η πιο ισχυρή δύναμη του τόπου — μια δύναμη που δεν χτίζει τίποτα, μόνο εμποδίζει.

Έτσι εθελοτυφλούν μπροστά σε ζητήματα καθημερινότητας και απλής λογικής και ο τόπος δεν μπορεί ούτε σε κοινή κατεύθυνση να συμφωνήσει ούτε στόχους να βάλει — μένει στάσιμος.

Η Ικαρία, όμως, δεν έχει την πολυτέλεια της στασιμότητας.

Αυτά τα δύο εμπόδια, μαζί, αφήνουν ένα κενό — κενό ταυτότητας, κενό στόχων, κενό προοπτικής. Κι εδώ ισχύει ένας νόμος που δεν τον αναιρεί καμία αδράνεια: η φύση απεχθάνεται το κενό.

Όπου υπάρχει κενό, κάτι θα έρθει να το γεμίσει· το ερώτημα είναι μόνο τι. Αν δεν το γεμίσει η νέα γενιά με σχέδιο και δουλειά, θα συνεχίσει να το γεμίζει η εισαγόμενη ευτέλεια και η στασιμότητα.

Γι’ αυτό, για τους νέους αυτού του τόπου, το να αναλάβουν δράση δεν είναι απλώς ευκαιρία· είναι επιτακτική ανάγκη.

Γι’ αυτό το ερώτημα παραμένει, απλό και αμείλικτο: Ικαρία, με ή χωρίς μέλλον;

Η απάντηση δεν θα έρθει από τον ουρανό ούτε από κάποιον σωτήρα. Είναι επιλογή — δική μας επιλογή.

Αν αφήσουμε την εισαγόμενη ευτέλεια να ορίζει την εικόνα μας και τον φόβο της αλλαγής να ορίζει τις αποφάσεις μας, το νησί θα συνεχίσει να χάνει κομμάτι κομμάτι τον εαυτό του.

Αν όμως μια γενιά που μεγάλωσε στην αβεβαιότητα διαλέξει να ριζώσει εδώ, να πατήσει πάνω στην αυθεντική μας ταυτότητα και να χτίσει, τότε η Ικαρία δεν έχει απλώς μέλλον — έχει λαμπρό μέλλον.

Το νησί μάς το παρέδωσαν με όνομα και ψυχή. Από εμάς, και μόνο από εμάς, εξαρτάται αν θα το παραδώσουμε το ίδιο ζωντανό σε όσους έρχονται.

Καλό Καλοκαίρι Καλή σεζόν στους εργαζόμενους και τους επιχειρηματίες

Ηλίας Ν.Σταμούλος

Μέλος Πανικαριακής Ενότητας Αλλαγής

The post ΙΚΑΡΙΑ, ΜΕ Ή ΧΩΡΙΣ ΜΕΛΛΟΝ appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Στην επιστολή επισημαίνεται ότι, παρά τις επανειλημμένες αναφορές και οχλήσεις των τελευταίων δύο ετών, καθώς και την ανάθεση του έργου αποκατάστασης, μέχρι σήμερα δεν έχουν ξεκινήσει ουσιαστικές εργασίες. Όπως αναφέρει, η κατάσταση του δρόμου παραμένει ιδιαίτερα επικίνδυνη για κατοίκους, επισκέπτες αλλά και για τη διέλευση οχημάτων έκτακτης ανάγκης.

Η καταγγέλλουσα υπενθυμίζει ότι το ζήτημα έχει τεθεί επανειλημμένα στον Δήμο, στο Επαρχείο Ικαρίας, στο Τοπικό Συμβούλιο Μαγγανίτη, ενώ έχει ενημερωθεί και ο Συνήγορος του Πολίτη, η Εισαγγελία, η Πυροσβεστική, το ΕΚΑΒ, η Πολιτική Προστασία και τα τοπικά μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, ζητά εγγράφως να ενημερωθεί για το στάδιο στο οποίο βρίσκεται το έργο, τους λόγους της καθυστέρησης έναρξης των εργασιών και το ακριβές χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης, προειδοποιώντας ότι, σε περίπτωση μη ανταπόκρισης, θα προχωρήσει στην άσκηση κάθε νόμιμου δικαιώματός της.

Η επιστολή συνοδεύεται από πρόσφατο φωτογραφικό υλικό, το οποίο –όπως αναφέρει– αποτυπώνει τη σημερινή κατάσταση του δρόμου.

Ακολουθεί αυτούσια η επιστολή της κατοίκου:

Προς: Δήμο Ικαρίας

Κοινοποίηση:

• Αντιδήμαρχο Δ.Ε. Ευδήλου κ. Γεώργιο Καλογέρη
• Επαρχείο Ικαρίας – Έπαρχο κ. Κωνσταντίνο Μαρκάκη
• Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου – Γραφείο Περιφερειάρχη κ. Κωνσταντίνου Μουτζούρη
• Εισαγγελία Αθηνών – Γραφείο Εισαγγελέα
• Αστυνομικό Τμήμα Ικαρίας
• Πολιτική Προστασία Ικαρίας
• Πυροσβεστική Υπηρεσία
• ΕΚΑΒ / Γ.Ν.-Κ.Υ. Ικαρίας
• Τοπικό Συμβούλιο Μαγγανίτη
• Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης Ικαρίας

Θέμα: Επανειλημμένη όχληση για την άμεση αποκατάσταση της επικίνδυνης οδού προς την περιοχή Δάσος Μαγγανίτη Ικαρίας

Αξιότιμε κ. Δήμαρχε,
Αξιότιμοι αρμόδιοι,

Με την παρούσα επανέρχομαι, για ακόμη μία φορά, σχετικά με την εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση του δρόμου προς την περιοχή Δάσος Μαγγανίτη Ικαρίας.

Επί περισσότερα από δύο έτη έχω αποστείλει επανειλημμένα έγγραφα και ηλεκτρονικά μηνύματα προς τις αρμόδιες υπηρεσίες, ενώ έχουν προηγηθεί οι επίσημες αναφορές με αριθ. πρωτ. 7004/25-11-2024 προς τον Δήμο Ικαρίας και 158194/26-11-2024 προς το Επαρχείο Ικαρίας. Το ζήτημα έχει επίσης τεθεί στη Γενική Συνέλευση των κατοίκων και στο Τοπικό Συμβούλιο Μαγγανίτη, παρουσία αιρετών εκπροσώπων. Επιπλέον, έχω απευθυνθεί στον Συνήγορο του Πολίτη, στην αρμόδια Εισαγγελική Αρχή, στο ΕΚΑΒ, στην Πυροσβεστική Υπηρεσία και στα τοπικά μέσα ενημέρωσης, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει δοθεί ουσιαστική λύση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γνωστοποιηθεί, έχει ήδη πραγματοποιηθεί η ανάθεση του έργου αποκατάστασης. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει ξεκινήσει καμία ουσιαστική εργασία, ενώ η κατάσταση του δρόμου εξακολουθεί να είναι απαράδεκτη και ιδιαίτερα επικίνδυνη για κατοίκους, επισκέπτες και διερχόμενα οχήματα, συμπεριλαμβανομένων των οχημάτων έκτακτης ανάγκης.

Σας αποστέλλω εκ νέου πρόσφατο φωτογραφικό υλικό, το οποίο αποτυπώνει ότι το πρόβλημα όχι μόνο εξακολουθεί να υφίσταται, αλλά επιδεινώνεται, δημιουργώντας καθημερινά σοβαρούς κινδύνους για την ανθρώπινη ζωή και τη σωματική ακεραιότητα όσων χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο οδικό δίκτυο.

Η παρατεταμένη αδράνεια της Δημοτικής Αρχής, παρά τις συνεχείς οχλήσεις, τις έγγραφες αναφορές και την πλήρη γνώση της κατάστασης, δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί δικαιολογημένη. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής, της δημόσιας ασφάλειας και η διασφάλιση της ασφαλούς πρόσβασης των πολιτών αποτελούν θεμελιώδεις υποχρεώσεις της διοίκησης.

Είναι εύλογο το ερώτημα πόσο ακόμη θα παραμένει άλυτο ένα ζήτημα που αφορά άμεσα την ασφάλεια των πολιτών. Η λήψη μέτρων μετά την εκδήλωση ενός σοβαρού ατυχήματος δεν θα μπορεί να αποτρέψει ούτε να ανατρέψει τις συνέπειές του.

Για τον λόγο αυτό, σας καλώ να με ενημερώσετε εγγράφως και χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση:

1. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται σήμερα το έργο αποκατάστασης.
2. Για ποιους λόγους, παρά την ολοκλήρωση της διαδικασίας ανάθεσης, δεν έχουν ξεκινήσει οι εργασίες.
3. Ποιο είναι το ακριβές χρονοδιάγραμμα έναρξης και ολοκλήρωσης του έργου.

Η παρούσα αποτελεί την τελευταία έγγραφη όχλησή μου. Σε περίπτωση που δεν υπάρξει άμεση και ουσιαστική ανταπόκριση, επιφυλάσσομαι να ασκήσω κάθε νόμιμο δικαίωμά μου ενώπιον των αρμόδιων διοικητικών, πολιτικών και ποινικών αρχών, προκειμένου να διερευνηθούν τυχόν ευθύνες που απορρέουν από τη συνεχιζόμενη αδράνεια και τους καθημερινούς κινδύνους που δημιουργούνται για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της περιοχής.

Ελπίζω ότι, έστω και τώρα, θα επιδείξετε την απαιτούμενη υπευθυνότητα και θα προχωρήσετε άμεσα στις απαραίτητες ενέργειες, ώστε να αποτραπεί ένα περιστατικό το οποίο θα μπορούσε και θα όφειλε να έχει προληφθεί.

Με εκτίμηση,

Πίκου Λεμονιά
Κάτοικος Μαγγανίτη Ικαρίας

The post Νέα δημόσια καταγγελία κατοίκου για τον δρόμο προς το Δάσος Μαγγανίτη – Ζητά άμεση αποκατάσταση και απαντήσεις από τον Δήμο appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Του Γιώργου Δ. Καλλιβρούση

Πρόσφατα δημοσιεύματα, βασισμένα στις απόψεις του ερευνητή Saul Justin Newman, επανέφεραν στη δημόσια συζήτηση το ζήτημα της ικαριώτικης μακροζωίας. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι οι καταγραφές ακραίων ηλικιών ενδέχεται να περιέχουν σφάλματα, με αποτέλεσμα να αμφισβητείται η εικόνα της Ικαρίας ως ενός από τους γνωστότερους τόπους μακροζωίας στον κόσμο.

Η συζήτηση αυτή είναι θεμιτή. Η επιστήμη προοδεύει μέσα από τον έλεγχο, την αμφισβήτηση και τη συνεχή επανεξέταση των δεδομένων. Υπάρχει όμως μια ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στην αμφισβήτηση ορισμένων ληξιαρχικών καταγραφών και στην αμφισβήτηση ενός πραγματικού πληθυσμιακού, ιατρικού και κοινωνικού φαινομένου.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται το πρόβλημα πολλών πρόσφατων δημοσιευμάτων.

Το λάθος ερώτημα

Η συζήτηση έχει εγκλωβιστεί σε ένα ερώτημα που δεν είναι το σημαντικότερο.

Ήταν κάποιος Ικαριώτης 102 ετών ή 99; Ήταν 105 ή 101;

Η απάντηση μπορεί να έχει ενδιαφέρον για τον δημογράφο. Δεν αρκεί όμως για να εξηγήσει την πραγματικότητα της Ικαρίας.

Ας υποθέσουμε, χάριν συζήτησης, ότι ένας καταγεγραμμένος εκατοντάχρονος αποδεικνύεται τελικά ότι ήταν 99 ετών. Τι ακριβώς αλλάζει; Παύει να είναι άνθρωπος εξαιρετικά προχωρημένης ηλικίας; Εξαφανίζονται οι υπόλοιποι ηλικιωμένοι του νησιού; Ακυρώνονται οι κλινικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν επί δεκαετίες; Αναιρούνται οι επιτόπιες παρατηρήσεις των ερευνητών;

Προφανώς όχι.

Η διόρθωση μιας ηλικίας δεν συνεπάγεται την ανατροπή ενός ολόκληρου φαινομένου.

Η Ικαρία δεν έγινε γνωστή λόγω των υπεραιωνόβιων

Η διεθνής φήμη της Ικαρίας δεν βασίστηκε ποτέ αποκλειστικά στην ύπαρξη λίγων υπεραιωνόβιων.

Η επιστημονική κοινότητα στράφηκε προς το νησί επειδή παρατήρησε κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον: έναν ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό ανθρώπων που φθάνουν σε προχωρημένες ηλικίες διατηρώντας υγεία, λειτουργικότητα, αυτονομία και κοινωνική συμμετοχή.

Δεν ήταν κυρίως οι άνθρωποι των 110 ετών που προκάλεσαν το ενδιαφέρον των ερευνητών. Ήταν οι άνθρωποι των 80, των 85, των 90 και των 95 ετών. Οι ηλικιωμένοι που συνέχιζαν να περπατούν καθημερινά, να καλλιεργούν, να φροντίζουν ζώα και μελίσσια, να συμμετέχουν στα πανηγύρια, να συναντώνται στα καφενεία, να έχουν ρόλο μέσα στην οικογένεια και την κοινότητα.

Αυτό είναι το πραγματικό φαινόμενο.

Και αυτό δεν δημιουργείται από μια ληξιαρχική εγγραφή.

Οι ερευνητές δεν μελέτησαν χαρτιά. Μελέτησαν ανθρώπους.

Η γνωστή μελέτη IKARIA της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και οι μεταγενέστερες δημοσιεύσεις που ακολούθησαν δεν στηρίχθηκαν απλώς σε ληξιαρχικά δεδομένα.

Κατά το 2009 εντάχθηκαν στη μελέτη 1.420 κάτοικοι της Ικαρίας ηλικίας 30 ετών και άνω. Από αυτούς, 187 άτομα ήταν άνω των 80 ετών, δηλαδή περίπου το 13% του δείγματος. Στη συγκεκριμένη εργασία καταγράφηκαν κοινωνικοδημογραφικά, κλινικά, ψυχολογικά και τρόπου ζωής δεδομένα με τυποποιημένες μεθόδους.

Οι ερευνητές δεν αρκέστηκαν να ρωτήσουν «πόσων ετών είστε;». Κατέγραψαν φυσική δραστηριότητα, διατροφικές συνήθειες, κάπνισμα, κοινωνική ζωή, μεσημβρινή ανάπαυση, ψυχολογική κατάσταση και άλλα χαρακτηριστικά. Το συμπέρασμα ήταν ότι μεγάλο μέρος των πολύ ηλικιωμένων κατοίκων διατηρούσε καθημερινή δραστηριότητα, κοινωνικότητα, υγιείς διατροφικές συνήθειες και χαμηλά επίπεδα καταθλιπτικής συμπτωματολογίας.

Αυτά δεν είναι απλές ληξιαρχικές καταχωρίσεις. Είναι παρατηρήσεις και μετρήσεις ανθρώπων που ζουν στο νησί.

Αριθμοί που δεν μπορούν να αγνοηθούν

Στη μελέτη των πολύ ηλικιωμένων Ικαριωτών άνω των 80 ετών, σχεδόν 9 στους 10 άνδρες και 7 στις 10 γυναίκες ανέφεραν καθημερινές δραστηριότητες, κυρίως επαγγελματικές ή αγροτικές. Ακόμη και στους άνω των 90 ετών, σχεδόν 6 στους 10 παρέμεναν σωματικά δραστήριοι. Πρόκειται για εύρημα που δύσκολα συμβιβάζεται με την εικόνα μιας μακροζωίας που δήθεν υπάρχει μόνο στα χαρτιά.

Μεταγενέστερη πληθυσμιακή μελέτη σε κατοίκους 90 ετών και άνω, στις περιοχές Ευδήλου και Ραχών, κατέγραψε επίσης εντυπωσιακά στοιχεία. Σε 71 άτομα ηλικίας 90 και άνω, το 77,9% είχε καθημερινές κοινωνικές επαφές, το 81,4% συμμετείχε σε θρησκευτικές εκδηλώσεις, το 62% συμμετείχε σε πανηγύρια, ενώ το 71,8% είχε μέτρια ή υψηλή φυσική δραστηριότητα. Μάλιστα, στους άνδρες το ποσοστό μέτριας ή υψηλής φυσικής δραστηριότητας έφθανε το 85,3%.

Αυτά τα στοιχεία δεν αφορούν ανθρώπους αμφίβολης ύπαρξης. Αφορούν ανθρώπους που εντοπίστηκαν, ερωτήθηκαν και μελετήθηκαν επιτόπου.

Μια παλιά αδυναμία παρουσιάζεται ως νέα αποκάλυψη

Η πιθανότητα λανθασμένων καταγραφών γεννήσεων ή θανάτων δεν αποτελεί νέα ανακάλυψη.

Οι δημογράφοι γνωρίζουν εδώ και δεκαετίες ότι σε πολλές αγροτικές κοινωνίες του κόσμου υπήρξαν καθυστερημένες δηλώσεις γεννήσεων, ατελή ληξιαρχικά μητρώα, λανθασμένες ημερομηνίες, μη δηλωμένοι θάνατοι και προβλήματα ασφαλιστικών καταγραφών.

Το φαινόμενο δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό. Δεν είναι αποκλειστικά ικαριώτικο. Δεν είναι καν σπάνιο.

Αποτελεί γνωστό περιορισμό της ιστορικής δημογραφίας. Από μόνο του όμως δεν αποδεικνύει ότι η μακροζωία αποτελεί μύθο. Αποδεικνύει μόνο ότι οι ακραίες ηλικίες πρέπει να εξετάζονται με προσοχή.

Η μακροζωία είναι μόνο η μισή αλήθεια

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη σημαντικότερο.

Η Ικαρία δεν έγινε γνωστή μόνο για τη μακροζωία. Έγινε γνωστή για αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε καλοζωία.

Η σύγχρονη ιατρική δεν ενδιαφέρεται μόνο για το πόσα χρόνια ζει κάποιος. Ενδιαφέρεται για το πόσα από αυτά τα χρόνια είναι χρόνια υγείας, αυτονομίας, αξιοπρέπειας και συμμετοχής.

Η Ικαρία προσέλκυσε το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας επειδή πολλοί κάτοικοί της δεν ζουν απλώς περισσότερο. Ζουν διαφορετικά. Διατηρούν κοινωνικές σχέσεις. Παραμένουν ενεργοί. Συνεχίζουν να προσφέρουν. Συνεχίζουν να συμμετέχουν.

Μελέτη για την υγιή γήρανση και την πολυνοσηρότητα στην Ικαρία κατέληξε ότι οι Ικαριώτες εμφανίζουν ικανοποιητικό επίπεδο υγιούς γήρανσης, ακόμη και όταν συνυπάρχουν χρόνιες παθήσεις. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι οι μεγαλύτεροι Ικαριώτες παραμένουν πόρος για τις οικογένειες, τις κοινότητες και την τοπική οικονομία μέχρι πολύ προχωρημένη ηλικία.

Αυτό ακριβώς είναι η καλοζωία.

Οι άνθρωποι προηγούνται των στατιστικών

Υπάρχει και μια ακόμη διάσταση που συχνά διαφεύγει από τις αμιγώς δημογραφικές προσεγγίσεις.

Οι αριθμοί είναι απαραίτητοι στην επιστήμη. Δεν είναι όμως ολόκληρη η πραγματικότητα.

Πίσω από κάθε στατιστικό πίνακα βρίσκονται πραγματικοί άνθρωποι.

Όσοι γνώρισαν την Ικαρία, έζησαν στον τόπο ή μελέτησαν τους κατοίκους της από κοντά γνωρίζουν ότι το ενδιαφέρον των ερευνητών δεν γεννήθηκε από κάποια ληξιαρχική καταγραφή. Γεννήθηκε από μια καθημερινή εμπειρία: από τη διαπίστωση ότι στο νησί υπήρχε μεγάλος αριθμός ηλικιωμένων ανθρώπων που παρέμεναν δραστήριοι, κοινωνικοί, δημιουργικοί και λειτουργικά ανεξάρτητοι.

Η πραγματικότητα αυτή προηγήθηκε των στατιστικών.

Οι στατιστικές ήρθαν αργότερα για να την περιγράψουν.

Και ακόμη κι αν ορισμένοι αριθμοί χρειάζονται διόρθωση, η πραγματικότητα που τους γέννησε εξακολουθεί να βρίσκεται εκεί.

Τι πράγματι αμφισβητείται και τι όχι

Η κριτική του Newman αφορά κυρίως την αξιοπιστία των δεδομένων ακραίας μακροζωίας: δηλαδή τις ηλικίες 100, 105 ή 110 ετών και άνω, ιδίως όταν αυτές προέρχονται από παλαιά ή ελλιπή μητρώα.

Αυτό είναι ένα θεμιτό επιστημονικό ερώτημα.

Δεν είναι όμως το ίδιο με το να ισχυρίζεται κανείς ότι η Ικαρία δεν παρουσιάζει αυξημένη επιβίωση, καλύτερους δείκτες υγιούς γήρανσης ή ιδιαίτερη ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων της.

Για να υποστηριχθεί κάτι τέτοιο, θα έπρεπε να απαντηθούν τα ευρήματα των επιτόπιων μελετών. Θα έπρεπε να εξηγηθεί γιατί οι ερευνητές κατέγραψαν τόσο υψηλή κοινωνική συμμετοχή, τόσο σημαντική φυσική δραστηριότητα, τόσο χαμηλή κατάθλιψη και τόσο αξιοσημείωτη λειτουργικότητα σε ανθρώπους πολύ προχωρημένης ηλικίας.

Αυτό δεν γίνεται με την απλή επίκληση ληξιαρχικών λαθών.

Επίλογος

Η επιστήμη οφείλει να ελέγχει τα δεδομένα της. Οφείλει να διορθώνει τα λάθη της. Οφείλει να επανεξετάζει τις βεβαιότητές της.

Η συζήτηση για την ακρίβεια των ακραίων ηλικιών είναι επομένως απολύτως θεμιτή.

Δεν αρκεί όμως για να ανατρέψει όσα έχουν καταγραφεί επί δεκαετίες από γιατρούς, επιδημιολόγους, γεροντολόγους και κοινωνικούς επιστήμονες.

Η Ικαρία δεν χρειάζεται μύθους για να είναι ξεχωριστή.

Δεν χρειάζεται υπερβολές.

Δεν χρειάζεται αθάνατους ανθρώπους.

Αρκεί αυτό που πραγματικά είναι: ένας τόπος όπου πολλοί άνθρωποι φθάνουν σε προχωρημένη ηλικία διατηρώντας κάτι που στις σύγχρονες κοινωνίες γίνεται ολοένα πιο σπάνιο — υγεία, αυτονομία, συμμετοχή και χαρά της ζωής.

Και όσο αυτό εξακολουθεί να συμβαίνει, η ουσιαστική συζήτηση δεν είναι αν κάποιος Ικαριώτης ήταν 99 ή 102 ετών.

Η ουσιαστική συζήτηση είναι γιατί τόσοι πολλοί Ικαριώτες φθάνουν στα 90 και πλέον χρόνια εξακολουθώντας να ζουν μια ζωή που πολλοί άλλοι θα ζήλευαν.

Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα.

Και αυτό παραμένει ανοιχτό.

Βιβλιογραφία

Stefanadis, C. I. (2011). Unveiling the Secrets of Longevity: The Ikaria Study. Hellenic Journal of Cardiology, 52, 479–480.

Panagiotakos, D. B., Chrysohoou, C., Siasos, G., Zisimos, K., Skoumas, J., Pitsavos, C., & Stefanadis, C. (2011). Sociodemographic and Lifestyle Statistics of Oldest Old People (>80 Years) Living in Ikaria Island: The Ikaria Study. Cardiology Research and Practice, 2011, 679187.

Chrysohoou, C., Pitsavos, C., Lazaros, G., Skoumas, J., Tousoulis, D., & Stefanadis, C. (2016). Determinants of All-Cause Mortality and Incidence of Cardiovascular Disease (2009 to 2013) in Older Adults: The Ikaria Study of the Blue Zones. Angiology, 67(6), 541–548.

Legrand, R., Manckoundia, P., Nuemi, G., & Poulain, M. (2019). Assessment of the Health Status of the Oldest Olds Living on the Greek Island of Ikaria: A Population-Based Study in a Blue Zone. Experimental Gerontology, 124.

Legrand, R., Manckoundia, P., Nuemi, G., Poulain, M. et al. (2021). Description of Lifestyle, Including Social Life, Diet and Physical Activity, of People ≥90 Years Living in Ikaria, a Longevity Blue Zone. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(12), 6602.

Foscolou, A., Tyrovolas, S., Soulis, G., et al. (2021). The Association of Healthy Aging with Multimorbidity: IKARIA Study. Nutrients, 13(4), 1386.

Buettner, D. (2008). The Blue Zones: Lessons for Living Longer from the People Who’ve Lived the Longest. National Geographic.

Newman, S. J. (2024). The Data on Extreme Human Ageing Are Rotten from the Inside Out. UCL.

Καλλιβρούσης, Γ. Δ. Το Θεραπευτήριο του Αιγαίου. 7η έκδοση. Ιστορική, ιατρική και κοινωνική προσέγγιση της Ικαρίας, με ιδιαίτερη αναφορά στη μακροζωία, την υγιή γήρανση και την καλοζωία των κατοίκων της.

Ικαρία, μακροζωία και η αμφισβήτηση του Saul Justin Newman

Η Ικαρία έχει αποκτήσει εδώ και χρόνια παγκόσμια φήμη ως ένας από τους τόπους όπου οι άνθρωποι ζουν περισσότερο και καλύτερα. Η ένταξή της στις λεγόμενες «Blue Zones» την κατέστησε αντικείμενο διεθνούς επιστημονικού και δημοσιογραφικού ενδιαφέροντος. Πρόσφατα, όμως, η συζήτηση αναζωπυρώθηκε έπειτα από δημοσιεύματα του ελληνικού Τύπου, μεταξύ των οποίων και άρθρο του Πρώτου Θέματος, που παρουσίασαν τις απόψεις του Αυστραλού βιοστατιστικού και δημογράφου Saul Justin Newman.

Σύμφωνα με την παρουσίαση του θέματος, ο Newman αμφισβητεί την αξιοπιστία των στοιχείων πάνω στα οποία στηρίχθηκε η φήμη περιοχών όπως η Ικαρία, η Σαρδηνία και η Οκινάουα ως περιοχών εξαιρετικής μακροζωίας. Η θέση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλοί εξέλαβαν τα συμπεράσματά του ως οριστική διάψευση της ικαριακής μακροζωίας.

Ωστόσο, μια προσεκτικότερη ανάγνωση των εργασιών του δείχνει ότι το αντικείμενο της έρευνάς του είναι διαφορετικό.

Ο Newman δεν εξετάζει πρωτίστως αν οι κάτοικοι της Ικαρίας ζουν περισσότερο ή λιγότερο από άλλους πληθυσμούς. Εξετάζει την αξιοπιστία των δημογραφικών δεδομένων. Μελετά τη διαδικασία καταγραφής ηλικιών, τη δυνατότητα ύπαρξης λαθών στα ληξιαρχικά στοιχεία, τις αδυναμίες παλαιότερων μητρώων και τη στατιστική πιθανότητα ορισμένες ακραίες ηλικίες να μην ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Πρόκειται για ένα θεμιτό και επιστημονικά αναγκαίο ερώτημα. Η δημογραφία οφείλει να ελέγχει τα δεδομένα της με την αυστηρότερη δυνατή μεθοδολογία.

Το γεγονός όμως ότι κάποιος ελέγχει την αξιοπιστία των στοιχείων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι καταρρίπτει το σύνολο των παρατηρήσεων που έχουν γίνει επί δεκαετίες για την υγεία και τη μακροζωία των Ικαριωτών.

Στο βιβλίο μου Το Θεραπευτήριο του Αιγαίου είχα ασχοληθεί εκτενώς με τους παράγοντες που έχουν συνδεθεί με την ιδιαίτερη υγεία των κατοίκων της Ικαρίας. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται το φυσικό περιβάλλον, η παραδοσιακή διατροφή, η καθημερινή σωματική δραστηριότητα, οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί, η διατήρηση νοήματος και ενεργού ρόλου των ηλικιωμένων μέσα στην κοινότητα, καθώς και οι ιδιαίτερες συνθήκες ζωής που χαρακτήρισαν το νησί επί πολλές γενιές.

Οι παράγοντες αυτοί δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους την ύπαρξη εξαιρετικά μεγάλου αριθμού υπεραιωνόβιων. Αποτελούν όμως εύλογες εξηγήσεις για την παρατηρούμενη καλή υγεία και τη μειωμένη θνησιμότητα που έχουν καταγραφεί σε διάφορες μελέτες.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το σημείο όπου συχνά δημιουργείται σύγχυση στη δημόσια συζήτηση.

Άλλο πράγμα είναι η ακρίβεια των ληξιαρχικών καταγραφών.

Άλλο πράγμα είναι η ύπαρξη ευνοϊκών συνθηκών υγείας.

Άλλο πράγμα είναι η στατιστική ανάλυση.

Και άλλο η κλινική και κοινωνική πραγματικότητα.

Ο Newman εστιάζει στο πρώτο από αυτά τα ζητήματα. Οι ερευνητές της Ικαρίας ασχολήθηκαν κυρίως με τα υπόλοιπα.

Κατά συνέπεια, οι δύο πλευρές δεν απαντούν πάντοτε στο ίδιο ερώτημα.

Η αμφισβήτηση ορισμένων ηλικιακών καταγραφών δεν αρκεί για να ακυρώσει όσα γνωρίζουμε για τον τρόπο ζωής των Ικαριωτών. Αντίστοιχα, η ύπαρξη ευνοϊκών παραγόντων υγείας δεν αποτελεί απόδειξη ότι κάθε καταγεγραμμένη ηλικία είναι απολύτως ακριβής.

Η επιστημονική αλήθεια βρίσκεται πιθανότατα κάπου ανάμεσα στις δύο αυτές διαπιστώσεις.

Γι’ αυτό και η ουσιαστική συμβολή της συζήτησης που άνοιξε ο Saul Justin Newman δεν είναι ότι «γκρέμισε» ή «δικαίωσε» την Ικαρία. Είναι ότι μας υπενθύμισε την ανάγκη να εξετάζουμε με κριτικό πνεύμα τόσο τα δεδομένα όσο και τις ερμηνείες τους.

Η Ικαρία εξακολουθεί να αποτελεί ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πεδίο μελέτης για την υγεία, τη γήρανση και τη μακροζωία. Η συζήτηση όμως που προκάλεσε ο Newman δείχνει ότι ακόμη και τα πιο γνωστά επιστημονικά αφηγήματα πρέπει να παραμένουν ανοιχτά στον έλεγχο και την επανεξέταση. Αυτή άλλωστε είναι η ουσία της επιστήμης.

Γιώργος Δ. Καλλιβρούσης

Ο γράφων έχει ασχοληθεί με το θέμα της υγείας και της μακροζωίας στην Ικαρία στο βιβλίο «Το Θεραπευτήριο του Αιγαίου» και θεωρεί ότι η συζήτηση που άνοιξε ο Saul Justin Newman είναι χρήσιμη, αρκεί να μην συγχέονται τα ερωτήματα της δημογραφίας με εκείνα της ιατρικής, της επιδημιολογίας και της κοινωνιολογίας.

The post Ικαρία όταν η αμφισβήτηση των αριθμών δεν αρκεί για να αμφισβητήσει την πραγματικότητα appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Ημερίδα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη στην Ικαρία το Σάββατο 27 Ιουνίου

Η ημερίδα διοργανώνεται από τον Σύλλογο Ατόμων με Διαβήτη Βορείου Αιγαίου «Γλυκιά Διάδραση», σε συνεργασία με το Γενικό Νοσοκομείο – Κέντρο Υγείας Ικαρίας και τον Σύλλογο ΑμεΑ, συγγενών και φίλων «Ηλιαχτίδα», ενώ θα πραγματοποιηθεί στο Παλαιό Δημαρχείο Αγίου Κηρύκου από τις 10:00 έως τις 14:00 και από τις 17:00 έως τις 21:00.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε στην Ικαριακή Ραδιοφωνία η πρόεδρος της «Γλυκιάς Διάδρασης», Σμάρω Μπουλαζέρη, η δράση εντάσσεται στην προσπάθεια του συλλόγου να μεταφέρει έγκυρη ενημέρωση και σύγχρονη γνώση στα νησιά του Βορείου Αιγαίου, όπου η πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες και εκπαιδευτικά προγράμματα παραμένει δυσκολότερη σε σχέση με τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Όπως τόνισε, ο σακχαρώδης διαβήτης δεν αφορά μόνο όσους έχουν ήδη διαγνωστεί με τη νόσο, αλλά και όσους βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισής της, ιδιαίτερα λόγω παχυσαρκίας, καθιστικής ζωής και κακών διατροφικών συνηθειών.

«Ο διαβήτης αφορά πολύ μεγάλη ομάδα ανθρώπων. Στόχος μας είναι να ενημερώσουμε, να εκπαιδεύσουμε και να ευαισθητοποιήσουμε τον κόσμο γύρω από τα αίτια, την πρόληψη και τις σύγχρονες θεραπευτικές δυνατότητες», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στην Ικαρία θα βρεθεί πολυεπιστημονική ομάδα αποτελούμενη από διαβητολόγους, παθολόγους, νοσηλευτές, διαιτολόγους και ψυχολόγους, ενώ θα παρουσιαστούν και σύγχρονες τεχνολογίες παρακολούθησης του σακχάρου που χρησιμοποιούνται πλέον διεθνώς.

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής διοικητής του Γ.Ν.-Κ.Υ. Ικαρίας, Θοδωρής Τσέτσερης, σημείωσε ότι η προετοιμασία της διοργάνωσης ξεκίνησε αρκετούς μήνες πριν, με στόχο να δημιουργηθεί μια εκδήλωση ανοιχτή σε όλους τους πολίτες.

«Η γνώση δεν έχει σύνορα. Όσο περισσότερο ενημερωμένοι είμαστε, τόσο καλύτερα μπορούμε να προλάβουμε ή να διαχειριστούμε προβλήματα υγείας», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η ημερίδα απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες και όχι μόνο στους επαγγελματίες υγείας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στην ημερίδα θα συμμετάσχουν και γιατροί του Νοσοκομείου Ικαρίας με δικές τους εισηγήσεις, παρουσιάζοντας ζητήματα που σχετίζονται με τον σακχαρώδη διαβήτη μέσα από την εμπειρία τους στην τοπική κοινωνία.

Ο κ. Τσέτσερης ευχαρίστησε επίσης τον Δήμο Ικαρίας για την παραχώρηση της αίθουσας και τη στήριξη της διοργάνωσης, ενώ γνωστοποίησε ότι το νοσοκομείο θα προσφέρει και φιλοξενία – κέρασμα στους συμμετέχοντες κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Στην ημερίδα αναμένεται να παραστεί και ο υποδιοικητής της 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας Πειραιώς και Αιγαίου, Δημήτριος Δρόσος.

Από την πλευρά του Συλλόγου «Ηλιαχτίδα», ο πρόεδρος Γιάννης Κράτσας στάθηκε στη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των φορέων του νησιού, επισημαίνοντας ότι η ενημέρωση για τον διαβήτη αφορά το σύνολο της κοινωνίας και ιδιαίτερα τις οικογένειες που αντιμετωπίζουν καθημερινά ζητήματα υγείας και αναπηρίας.

Όπως ανέφερε, η προετοιμασία της ημερίδας ξεκίνησε ήδη από τον χειμώνα, ενώ σημαντική ήταν η συνεισφορά τοπικών επαγγελματιών και επιχειρήσεων που προσέφεραν παραδοσιακά προϊόντα και αναμνηστικά δώρα για τους επιστήμονες που θα ταξιδέψουν στην Ικαρία.

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας θα πραγματοποιηθούν δωρεάν μετρήσεις σακχάρου, ενημερωτικές παρουσιάσεις και συζητήσεις με το κοινό, δίνοντας στους κατοίκους του νησιού την ευκαιρία να ενημερωθούν για τις τελευταίες εξελίξεις στην πρόληψη και αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη.

Καθοριστική για την πραγματοποίηση της ημερίδας υπήρξε η πρωτοβουλία του αναπληρωτή διοικητή του Γ.Ν.-Κ.Υ. Ικαρίας, Θοδωρή Τσέτσερη, ο οποίος από τις αρχές του έτους ξεκίνησε τις επαφές με τον Σύλλογο «Γλυκιά Διάδραση», επιδιώκοντας να φέρει στο νησί μια δράση ενημέρωσης για τον σακχαρώδη διαβήτη που να απευθύνεται στο ευρύ κοινό. Τόσο η πρόεδρος του συλλόγου Σμάρω Μπουλαζέρη όσο και ο πρόεδρος της «Ηλιαχτίδας» Γιάννης Κράτσας στάθηκαν ιδιαίτερα στη συμβολή του κ. Τσέτσερη, επισημαίνοντας ότι χωρίς τη δική του επιμονή, τον συντονισμό και την πολύμηνη προετοιμασία, η διοργάνωση δύσκολα θα μπορούσε να υλοποιηθεί στην Ικαρία.

Οι διοργανωτές απευθύνουν ανοιχτό κάλεσμα σε όλους τους κατοίκους της Ικαρίας να συμμετάσχουν, τονίζοντας ότι η γνώση και η πρόληψη αποτελούν τα σημαντικότερα όπλα απέναντι σε μια νόσο που αφορά ολοένα και περισσότερους ανθρώπους κάθε ηλικίας.

The post Ικαρία: Ημερίδα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη και τη Μακροζωία με τη συμμετοχή κορυφαίων επιστημόνων appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Το τελευταίο διάστημα δημοσιεύματα που βασίζονται στο βιβλίο Morbid του πρωτοεμφανιζόμενου Βρετανού ερευνητή Saul Justin Newman επιχειρούν να αμφισβητήσουν τη φήμη της Ικαρίας ως τόπου μακροζωίας. Η κριτική στην έρευνα γύρω από τις λεγόμενες «Blue Zones» είναι θεμιτή. Η επιστήμη οφείλει να εξετάζει, να αμφισβητεί και να επανελέγχει τα δεδομένα της.

Όμως άλλο πράγμα η αμφισβήτηση και άλλο η δημιουργία εντυπώσεων.

Ο άνθρωπος που αμφισβητεί τη μακροζωΐα στην Ικαρία: Λάθη στα ληξιαρχεία ή απάτη για συντάξεις

Στο συγκεκριμένο αφήγημα γίνεται συχνά αναφορά σε περιπτώσεις λανθασμένων μητρώων, ανθρώπων που παρέμεναν καταγεγραμμένοι μετά τον θάνατό τους και περιπτώσεων παράνομης είσπραξης συντάξεων. Πρόκειται για πραγματικά περιστατικά που καταγράφηκαν στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες, όπως η Ιαπωνία. Το ερώτημα όμως είναι απλό:

Υπάρχει έστω μία τεκμηριωμένη περίπτωση στην Ικαρία που να αποδεικνύει ότι η φήμη της μακροζωίας του νησιού βασίστηκε σε ανθρώπους που είχαν πεθάνει αλλά εμφανίζονταν ως ζωντανοί για να εισπράττονται συντάξεις;

Μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί κάποιο τέτοιο στοιχείο.

Αντίθετα, αυτό που συμβαίνει είναι ότι ένα γενικό πρόβλημα διοικητικών μητρώων χρησιμοποιείται για να δημιουργήσει έναν συνειρμό στον αναγνώστη: αφού υπήρξαν νεκροί που εμφανίζονταν ως ζωντανοί σε ορισμένες περιπτώσεις, τότε ίσως κάτι αντίστοιχο να εξηγεί και τη μακροζωία της Ικαρίας.

Όμως οι συνειρμοί δεν είναι αποδείξεις.

Η Ικαρία δεν έγινε γνωστή διεθνώς επειδή κάποια ληξιαρχεία έγραφαν λάθος ηλικίες. Έγινε γνωστή επειδή οι άνθρωποι που καταγράφονταν ως υπερήλικες υπήρχαν πραγματικά. Ζούσαν στα χωριά, συμμετείχαν στην καθημερινή ζωή, έδιναν συνεντεύξεις, ήταν γνωστοί στους συγχωριανούς τους και στις τοπικές κοινωνίες. Πολλοί από εκείνους που εμφανίστηκαν στα ντοκιμαντέρ και στις έρευνες των προηγούμενων δεκαετιών έφυγαν από τη ζωή λίγα χρόνια αργότερα, γεγονός που από μόνο του καταρρίπτει το αφήγημα περί «ανθρώπων που υπήρχαν μόνο στα χαρτιά».

Βεβαίως, σε παλαιότερες εποχές δεν ήταν σπάνιο να υπάρχουν αποκλίσεις στην ακριβή καταγραφή της ημερομηνίας γέννησης, ιδιαίτερα στην ελληνική ύπαιθρο των αρχών του 20ού αιώνα. Αυτό όμως είναι εντελώς διαφορετικό από τον ισχυρισμό περί οργανωμένης ή εκτεταμένης απάτης.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η Ικαρία δεν κατασκεύασε η ίδια τον μύθο των Blue Zones. Δεν ήταν οι Ικαριώτες που ξεκίνησαν μια παγκόσμια καμπάνια προώθησης της μακροζωίας τους. Η ένταξη του νησιού στις Blue Zones προήλθε από εξωτερικούς ερευνητές, δημοσιογράφους και παραγωγές ντοκιμαντέρ. Μάλιστα, αν κρίνει κανείς από το πόσο περιορισμένα αξιοποιήθηκε εμπορικά αυτή η δημοσιότητα, θα μπορούσε να πει ότι η Ικαρία μάλλον δεν εκμεταλλεύτηκε ποτέ τη φήμη της στον βαθμό που θα έκανε οποιοσδήποτε άλλος τουριστικός προορισμός.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν κάθε αναφορά ηλικίας 100 ή 105 ετών ήταν απολύτως ακριβής. Το ερώτημα είναι αν η Ικαρία παρουσίαζε και παρουσιάζει χαρακτηριστικά που συνδέονται με καλύτερη υγεία και αυξημένο προσδόκιμο ζωής. Η καθημερινή φυσική δραστηριότητα, η μεσογειακή διατροφή, οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί, η περιορισμένη αστικοποίηση και ο διαφορετικός ρυθμός ζωής αποτελούν στοιχεία που έχουν καταγραφεί επανειλημμένα και δεν μπορούν να διαγραφούν με μια γενίκευση περί «λαθών στα ληξιαρχεία».

Η συζήτηση για τη μακροζωία αξίζει να γίνεται με επιστημονική σοβαρότητα. Αλλά αν κάποιος θέλει να αμφισβητήσει την ιδιαίτερη θέση της Ικαρίας, οφείλει να το κάνει με στοιχεία που αφορούν την Ικαρία και όχι με ιστορίες από άλλες χώρες ή με γενικεύσεις που αφήνουν υπονοούμενα χωρίς αποδείξεις.

Η επιστήμη χρειάζεται αμφισβήτηση. Χρειάζεται όμως και τεκμηρίωση. Και μέχρι να παρουσιαστούν πραγματικά στοιχεία που να αποδεικνύουν το αντίθετο, η μακροζωία που χαρακτήρισε γενιές Ικαριωτών παραμένει μια πραγματικότητα που έζησαν, είδαν και θυμούνται οι ίδιοι οι κάτοικοι του νησιού.

The post Η Μακροζωία της Ικαρίας δεν είναι ένας μύθος που καταρρίπτεται με γενικεύσεις appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Έρχομαι σήμερα να καταθέσω την προσωπική μου γνώμη για όσα συμβαίνουν τελευταία στον τόπο μας. Και για να μην καθυστερώ, μπαίνω κατευθείαν στο θέμα.

Βρέθηκα το περασμένο Σάββατο στην αίθουσα του Πολιτιστικού Συλλόγου Αγίου Δημητρίου, για την ενημέρωση που πραγματοποίησε ο Δήμαρχος Ικαρίας προς τους κατοίκους της περιοχής Ραχών. Μια συγκέντρωση, η οποία – όπως διαπίστωσα – δεν ήταν και τόσο γνωστή στους περισσότερους κατοίκους, αφού λίγο πριν την έναρξή της (20:00) κάποιοι φίλοι της δημοτικής αρχής κολλούσαν ακόμη ανακοινώσεις σε περιφερειακά χωριά. Άρα, ακόμη κι αν κάποιος ήθελε να παραστεί, μάλλον δεν προλάβαινε. Αντίθετα, ήταν ήδη ενημερωμένοι και παρόντες πολλοί φίλοι και, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, μέλη του συγκεκριμένου πολιτικού χώρου.

Δεύτερο «φάουλ» θεωρώ την παρουσία νεαρών με έναν πάκο εφημερίδες του πολιτικού χώρου, τις οποίες στο τέλος μετέφεραν μέσα στην αίθουσα του Συλλόγου. Σε ερώτησή μου προς φίλους χωριανούς, «έτσι για ξεκάρφωμα», αν η ενημέρωση απευθυνόταν σε κομματικά μέλη ή στους κατοίκους, η απάντηση ήταν: «Μα φυσικά σε όλους τους κατοίκους». Τώρα, ότι το ένα δεν ταιριάζει με το άλλο, είναι αυτονόητο. Άλλο τα κομματικά γραφεία και άλλο οι χώροι ενός πολιτιστικού συλλόγου. Λεπτομέρειες θα μου πείτε… όμως προσωπικά δεν ήθελα να δω αυτή την εικόνα. Είμαι υπέρ της ενημέρωσης και της ελεύθερης διακίνησης ιδεών, αλλά όχι με αυτόν τον τρόπο.

Ας πάμε όμως στο δια ταύτα της ενημέρωσης που έκανε ο Δήμαρχος, με μια μακροσκελή αναφορά σε όλα σχεδόν τα θέματα, τα οποία ούτως ή άλλως παρουσιάζονται συχνά μέσω δελτίων Τύπου και ανακοινώσεων της δημοτικής αρχής και της παράταξης που διοικεί τον Δήμο. Γι’ αυτό δεν θα σταθώ ιδιαίτερα στην εισήγησή του.

Πολύ καλή ήταν επίσης η ενημέρωση του Αντιδημάρχου και του εκπροσώπου της τοπικής κοινότητας. Θετικό για την περιοχή των Ραχών είναι ότι, με επιμέλεια του Αντιδημάρχου, πριν το καλοκαίρι έχουν καθαριστεί όλες οι δεξαμενές ύδρευσης της περιοχής. Βέβαια, στο θέμα της ύδρευσης εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά προβλήματα με το παλιό δίκτυο, που συνεχώς παρουσιάζει βλάβες, όπως και με τις δεξαμενές άρδευσης, με αποτέλεσμα να χάνεται πολύτιμο νερό.

Όσον αφορά όμως τον δημοτικό φωτισμό και την αντικατάσταση των απαραίτητων λαμπών, υπάρχουν προβλήματα σε αρκετές περιοχές. Για τη δημοτική οδοποιία, η κατάσταση παραμένει δραματική, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες δύο δημοτικών υπαλλήλων να κλείσουν τις μεγαλύτερες λακκούβες. Το πρόβλημα εξακολουθεί να είναι σοβαρό.

Για τις επιχωματώσεις εγκρίθηκαν κάποια χρήματα, αλλά όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Δήμαρχος, «αυτά είναι σαν κόλλυβα μπροστά στις ανάγκες του Δήμου». Άρα, δεν γνωρίζω αν και φέτος θα γίνουν έγκαιρα οι απαραίτητες παρεμβάσεις, τουλάχιστον στο κεντρικό χωμάτινο οδικό δίκτυο της περιοχής.

Γνωρίζω και κατανοώ τα προβλήματα υποστελέχωσης του Δήμου, στα οποία αναφέρθηκε ο Δήμαρχος. Ωστόσο, θα πρέπει να βρεθεί μια λύση, γιατί τα προβλήματα οξύνονται συνεχώς και δημιουργούν μεγάλη δυσφορία στους δημότες.

Και φτάνω στο «καυτό θέμα» των σκουπιδιών στην ευρύτερη περιοχή των Ραχών και ιδιαίτερα στα τουριστικά χωριά Αρμενιστή και Γιαλισκάρι. Η κατάσταση, λίγες μόλις ημέρες πριν την έναρξη της καλοκαιρινής περιόδου, είναι επιεικώς απαράδεκτη. Αυτό αποδεικνύεται και από το φωτογραφικό υλικό που παραθέτω, με εικόνες από τους χώρους απόθεσης σύμμεικτων απορριμμάτων στις εισόδους και εξόδους των οικισμών.

Επιπλέον, ο χώρος όπου μεταφέρθηκαν οι κάδοι ανακύκλωσης, πέρα από το ότι θεωρείται ακατάλληλος – σύμφωνα και με σχετικό έγγραφο της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας – και επικίνδυνος για εκδήλωση πυρκαγιάς στο παρακείμενο δάσος, βρίσκεται και δίπλα σε κατοικημένη περιοχή.

Αρμενιστής Ικαρίας: Αυξημένος κίνδυνος πυρκαγιάς από τη χωροθέτηση κάδων ανακύκλωσης – Έκθεση Πυροσβεστικής καλεί τον Δήμο Ικαρίας σε δράση

Το γεγονός ότι κάποιοι πετούν μέσα στους κάδους ανακύκλωσης ακόμη και σακούλες με σύμμεικτα απορρίμματα, φέρνει στην επιφάνεια την ανάγκη άμεσης επιβολής προστίμων στους παραβάτες, κάτι που ζήτησαν και πολλοί συνδημότες. Τα λόγια δεν αρκούν. Όταν πέσουν τα πρώτα πρόστιμα, τότε θα δείτε, κύριε Δήμαρχε, πώς μπαίνουν όλα σε μια τάξη.

Καταλήγω λέγοντας πως καλά κάνετε και ενημερώνετε τους πολίτες, όπως εσείς κρίνετε. Όμως η πραγματικότητα παραμένει σκληρή για μια δημοτική αρχή που σε λίγο συμπληρώνει δυόμισι χρόνια διοίκησης και ακόμη δεν έχουν ξεκινήσει τα έκτακτα προβλήματα του καλοκαιριού: οι συγκοινωνίες που παραμένουν ανεπαρκείς, η καθαριότητα των παραλιών – που, παρότι αποτελεί ευθύνη των επιχειρηματιών που δραστηριοποιούνται εκεί, γνωρίζετε πολύ καλά πως τελικά τα «βέλη» στρέφονται πάντα προς τον Δήμο.

Εσκεμμένα δεν αναφέρθηκα στα προβλήματα αποχέτευσης των οικισμών, ούτε στο ζήτημα των σταθμών μεταφοράς απορριμμάτων εκτός νησιού. Θα επανέλθω ξεχωριστά για κάθε θέμα.

Σωτήρης Πολίτης

The post Καλή η ενημέρωση… αλλά η πραγματικότητα είναι σκληρή… appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Ιδιαίτερα αυξημένες είναι οι κοινωνικές ανάγκες στον Δήμο Αθηναίων, με χιλιάδες νοικοκυριά να βρίσκονται στα όρια ή κάτω από το όριο της φτώχειας. Όπως ανέφερε ο Νίκος Χρυσόγελος, εντεταλμένος σύμβουλος Κλιματικού Συμφώνου και Κοινωνικής Οικονομίας του Δήμου Αθηναίων, μιλώντας στην Ικαριακή Ραδιοφωνία και τον Δημήτρη Φιλιπποπολίτη, περίπου 3.000 νοικοκυριά υποστηρίζονται από τις κοινωνικές δομές του δήμου, πολλά εκ των οποίων επιβιώνουν με ετήσιο εισόδημα κάτω από 5.000 ευρώ.

Η στήριξη περιλαμβάνει διανομή τροφίμων, ρούχων, παπουτσιών και σχολικών ειδών, ενώ σε περιόδους όπως το Πάσχα προσφέρονται και βασικά εορταστικά αγαθά, όπως λαμπάδες και τρόφιμα. Πρόκειται, όπως υπογραμμίζεται, για δράσεις αλληλεγγύης και όχι φιλανθρωπίας, με στόχο τη διατήρηση της αξιοπρέπειας των πολιτών.

Παράλληλα, λειτουργούν δομές φιλοξενίας για αστέγους και ευάλωτες ομάδες, όπως το Πολυδύναμο Κέντρο Αστεγών, που εξυπηρετεί περίπου 200 άτομα, καθώς και η Εστία Αθηνών για ηλικιωμένους. Επιπλέον, καθημερινά διανέμονται γεύματα σε περίπου 800 ανθρώπους.

Η χρηματοδότηση προέρχεται κυρίως από τον προϋπολογισμό του Δήμου Αθηναίων, που ξεπερνά τα 5 εκατομμύρια ευρώ για τις συγκεκριμένες δράσεις, ενώ σημαντική είναι και η συμβολή δωρεών από πολίτες, σχολεία, συλλογικότητες και επιχειρήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαφάνεια, ώστε να υπάρχει σαφής εικόνα για τη διαχείριση των προσφορών.

Ωστόσο, ένα από τα βασικά προβλήματα παραμένει η υποστελέχωση. Από τους περίπου 210 εργαζόμενους στις κοινωνικές δομές, μόλις 28 είναι μόνιμο προσωπικό, ενώ οι υπόλοιποι απασχολούνται με συμβάσεις, γεγονός που δημιουργεί αστάθεια και δυσκολεύει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Κλιματική Κρίση και Δήμοι

Η κλιματική κρίση έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία των δήμων, με τον Δήμο Αθηναίων να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ο Νίκος Χρυσόγελος, που διετέλεσε για δύο χρόνια αντιδήμαρχος Κλιματικής Διακυβέρνησης και Κοινωνικής Οικονομίας, γνωρίζει από πρώτο χέρι τις δυσκολίες αυτής της μετάβασης. Όπως επισημαίνει, οι δήμοι δεν είναι ακόμη επαρκώς προετοιμασμένοι για τις νέες συνθήκες, ενώ η διαχείριση συχνά παραμένει αποσπασματική, εστιάζοντας στην αντίδραση την ώρα του φαινομένου και όχι στην οργανωμένη πρόληψη.

Στο πλαίσιο της θητείας του, έγινε στην Αθήνα χαρτογράφηση περίπου 200 σημείων που πλημμυρίζουν συστηματικά, αξιοποιώντας δεδομένα από υπηρεσίες και πολίτες. Μια καταγραφή που, όπως σημειώνει, δεν υπήρχε μέχρι τότε με οργανωμένο τρόπο και η οποία επιτρέπει πλέον πιο στοχευμένες παρεμβάσεις και καλύτερη προετοιμασία απέναντι σε έντονα καιρικά φαινόμενα.

Παράλληλα, αναπτύσσονται εργαλεία πρόβλεψης και έγκαιρης προειδοποίησης, σε συνεργασία με επιστημονικούς φορείς και με χρήση ψηφιακών τεχνολογιών, με στόχο την καλύτερη κατανόηση των κινδύνων σε επίπεδο γειτονιάς — ένα βήμα που, όπως τονίζει, είναι απαραίτητο για να περάσουμε από τη γενική εικόνα στην πραγματική καθημερινότητα των πολιτών.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο έλλειμμα εντοπίζεται στην πρόληψη και στη στελέχωση των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας. Σε πολλούς δήμους, η πολιτική προστασία περιορίζεται σε ένα ή δύο άτομα, χωρίς την απαραίτητη εξειδίκευση και υποστήριξη, ενώ συχνά επιστρατεύεται προσωπικό από άλλες υπηρεσίες, χωρίς την κατάλληλη εκπαίδευση.

Την ίδια στιγμή, τα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο και τις νησιωτικές περιοχές. Όπως επισημαίνει ο κ. Χρυσόγελος, η αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας ενισχύει την εξάτμιση και τη συσσώρευση ενέργειας στην ατμόσφαιρα, οδηγώντας σε πιο έντονες βροχοπτώσεις και πλημμυρικά φαινόμενα — ακόμη και σε περιοχές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν λιγότερο ευάλωτες.

Ενεργειακή μετάβαση και κοινωνική δικαιοσύνη

Η συζήτηση για την κλιματική κρίση δεν μπορεί να μείνει μόνο στην τεχνολογία και στους αριθμούς. Όπως ανέφερε ο Νίκος Χρυσόγελος, η ενεργειακή μετάβαση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το πώς ζουν οι άνθρωποι σήμερα και – κυρίως – με το πόσο δίκαια θα μοιραστεί αυτή η αλλαγή.

Η μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι αναγκαία. Όμως το βασικό ερώτημα παραμένει: ποιος τελικά θα ωφεληθεί; Αν η ενέργεια συνεχίσει να βρίσκεται στα χέρια λίγων, τότε για την κοινωνία δεν θα αλλάξουν πολλά.

Αντίθετα, αυτό που αναδεικνύεται είναι η ανάγκη για ένα διαφορετικό μοντέλο, όπου οι ίδιοι οι πολίτες θα έχουν ενεργό ρόλο. Μέσα από ενεργειακές κοινότητες και συλλογικές πρωτοβουλίες, μπορούν να συμμετέχουν ουσιαστικά, να μειώσουν το κόστος της ενέργειας και να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτονομία στην καθημερινότητά τους.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, η ενεργειακή μετάβαση δεν αφορά μόνο το περιβάλλον. Αφορά το αν οι άνθρωποι θα μπορούν να ζουν καλύτερα, με λιγότερο βάρος και περισσότερη ασφάλεια.

Και αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο στοίχημα της επόμενης ημέρας.

The post Αθήνα: Όταν η φτώχεια συναντά την κλιματική κρίση – Οι δήμοι στην πρώτη γραμμή appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Ονομάζομαι Μαρία Γκολέμη και εργάζομαι ως φυσικοθεραπεύτρια στην Ικαρία από το 2008, έχοντας καθημερινή επαφή με τον ηλικιωμένο πληθυσμό του νησιού και τις ιδιαίτερες ανάγκες του. Για τους σκοπούς της διπλωματικής μου εργασίας, στο πλαίσιο μεταπτυχιακής μου εκπαίδευσης στο πρόγραμμα «Διαχείριση Γήρανσης και Χρόνιων Νοσημάτων» του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, πραγματοποίησα την έρευνα με στόχο την καταγραφή και κατανόηση της υγείας των ηλικιωμένων κατοίκων της Ικαρίας.

Η Ικαρία είναι γνωστή διεθνώς ως μία από τις λεγόμενες «Μπλε Ζώνες», περιοχές που χαρακτηρίζονται από μακροζωία με περισσότερα αιωνόβια άτομα και με καλύτερη ποιότητα ζωής κατά τη γήρανση σε σχέση με τον μέσο όρο στον υπόλοιπο πλανήτη. Η συγκεκριμένη μελέτη έρχεται να προσφέρει δεδομένα για την κατάσταση της υγείας των κατοίκων του νησιού ηλικίας 65 ετών και άνω, αναδεικνύοντας τόσο τα ευνοϊκά χαρακτηριστικά όσο και τις προκλήσεις που συνοδεύουν τη γήρανση στο νησί.

Η έρευνα εγκρίθηκε από την Επιτροπή Βιοηθικής και Δεοντολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (Αρ Πρωτ.: 687) και πραγματοποιήθηκε σε 95 εθελοντές ηλικιωμένους κατοίκους της Ικαρίας, μέσω κατ’ οίκον επισκέψεων. Οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν συνολικά μέσω ερωτηματολογίων ως προς τη γνωσιακή λειτουργία, την ψυχική υγεία, τη λειτουργική ανεξαρτησία στην καθημερινότητα και τη φυσική δραστηριότητα και μέσω δοκιμασιών ως προς τη σωματική τους φυσική κατάσταση, ενώ πραγματοποιήθηκαν και βασικές αιματολογικές εξετάσεις στο νοσοκομείο Ικαρίας.

Ισχυρή κοινωνική συνοχή και χαμηλή κατάθλιψη

Ένα από τα πιο ενθαρρυντικά ευρήματα αφορά την ψυχική υγεία των ηλικιωμένων. Τα ποσοστά κατάθλιψης καταγράφηκαν χαμηλά, σημαντικά χαμηλότερα σε σύγκριση με άλλες περιοχές της Ελλάδας. Η συχνή κοινωνική επαφή, οι ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί και η έντονη αίσθηση κοινότητας φαίνεται να λειτουργούν προστατευτικά, ενισχύοντας την ψυχική ευεξία. Παράλληλα, η πλειονότητα των συμμετεχόντων διατηρεί καλή λειτουργική ανεξαρτησία, παραμένοντας ενεργή και αυτοεξυπηρετούμενη στην καθημερινή ζωή.

Προκλήσεις: ευπάθεια και μνήμη

Υπάρχει, ωστόσο, και η άλλη πλευρά του νομίσματος. Περίπου ένας στους πέντε ηλικιωμένους εμφάνισε αυξημένη ευπάθεια, δηλαδή μεγαλύτερο κίνδυνο για προβλήματα υγείας, πτώσεις και ανάγκη φροντίδας — ποσοστό υψηλότερο από αυτό που καταγράφεται σε αντίστοιχες ελληνικές και ευρωπαϊκές μελέτες. Επιπλέον, περίπου το 22% των συμμετεχόντων παρουσίασε ενδείξεις γνωσιακής έκπτωσης, δηλαδή έκπτωση στις ανώτερες νοητικές λειτουργίες (μνήμη εργασίας, συγκέντρωση).

Η ευπάθεια σχετίζεται κυρίως με απώλεια μυϊκής μάζας (σαρκοπενία), αναιμία και έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας. Αντίστοιχα, η γνωσιακή έκπτωση φαίνεται να συνδέεται με δείκτες που σχετίζονται με την καρδιαγγειακή υγεία, υπογραμμίζοντας τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης παρέμβασης.

Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα

Τα ευρήματα της μελέτης επιβεβαιώνουν ότι η Ικαρία εξακολουθεί να αποτελεί ένα περιβάλλον που ευνοεί τη γήρανση με ποιότητα ζωής, κυρίως χάρη στην κοινωνική συνοχή και τη διατήρηση ενεργού τρόπου ζωής. Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύεται η ανάγκη για στοχευμένες δράσεις πρόληψης και φροντίδας, με έμφαση στη σωματική άσκηση για την πρόληψη του καρδιαγγειακού κινδύνου και τη γνωσιακή υποστήριξη.

Σε μια εποχή όπου η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί μείζον κοινωνικό ζήτημα, τα δεδομένα αυτά υπενθυμίζουν ότι η μακροζωία από μόνη της δεν αρκεί — χρειάζεται να συνοδεύεται από καλή υγεία και λειτουργικότητα.

Ευχαριστίες

Θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στους συμμετέχοντες της ερευνάς μου για την προθυμία, την υπομονή και τον χρόνο που μου αφιέρωσαν. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον επιβλέποντα μου, τον καθηγητή Φυσιολογίας στην Ιατρική του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Ζαρογγιάννη Σωτήριο και τον γιατρό, υποψήφιο διδάκτορα Φυσιολογίας Π.Θ. Γιαννόπουλο Στέφανο που ήταν συνοδοιπόρος σε αυτή τη προσπάθεια και πραγματοποίησε τις αιμοληψίες, η συμβολή τους ήταν καθοριστική για την επιμέλεια και την ολοκλήρωση της μελέτης. Επίσης, ευχαριστώ θερμά το νοσοκομείο της Ικαρίας και ειδικά το προσωπικό του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου και του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών, για την πολύτιμη βοήθεια και συνεργασία καθ’ όλη τη διάρκεια της ερευνητικής διαδικασίας και ιδιαιτέρως τον αναπληρωτή διοικητή του νοσοκομείου μας τον κ. Θεόδωρο Τσέτσερη για την αμέριστη υποστήριξη του.

Ήταν μεγάλη μου χαρά που συμμετείχα σε μια ερευνητική προσπάθεια που ήταν μέρος ενός ευρύτερου ερευνητικού πρωτοκόλλου από το τμήμα φυσιολογίας της Ιατρικής Π.Θ. με όραμα τη χαρτογράφηση του επιπέδου υγείας των ηλικιωμένων στις νησιωτικές περιοχές της Ελλάδος. Ευελπιστούμε σαν ερευνητική ομάδα στην υποστήριξη της κοινότητας για τη συνέχιση του ερευνητικού μας πονήματος.

Ολόκληρη τη διπλωματική εργασία θα τη βρείτε στο διαδίκτυο με τον τίτλο « Χαρακτηρισμός επιπέδου υγείας ηλικιωμένου πληθυσμού άνω των 65 ετών στην Ικαρία» ή αλλιώς στον διαδικτυακό σύνδεσμο:

https://apothesis.eap.gr/archive/item/235280

The post Υγεία και γήρανση στην Ικαρία: Αποτελέσματα της έρευνας για τους ηλικιωμένους του νησιού appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Η αρχή έγινε από την ίδια την τοπική κοινωνία, καθώς το Τοπικό Συμβούλιο Ραχών, ήδη από τις 21 Ιανουαρίου 2026, ανέδειξε το πρόβλημα με επίσημη επιστολή προς το Υπουργείο Υγείας, κάνοντας λόγο για μια περιοχή που παραμένει ουσιαστικά χωρίς υγειονομική κάλυψη εδώ και περίπου δύο χρόνια.

Στη συνέχεια, το θέμα μεταφέρθηκε στη Βουλή μέσα από διαδοχικές παρεμβάσεις:

• Η Ελληνική Λύση, με ερώτηση του προέδρου της Κυριάκου Βελόπουλου, έθεσε ευθέως το ζήτημα της έλλειψης ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, ζητώντας από το Υπουργείο Υγείας να προχωρήσει στη στελέχωση του Ιατρείου, όπως προβλέπεται από το σχετικό ΦΕΚ. (εδώ)
• Λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 18 Φεβρουαρίου 2026, βουλευτές του ΚΚΕ κατέθεσαν αναφορά προς τον Υπουργό Υγείας, μεταφέροντας την επιστολή του Τοπικού Συμβουλίου Ραχών και ζητώντας την πλήρη στελέχωση του Πολυδύναμου Περιφερειακού Ιατρείου με το απαραίτητο προσωπικό. (εδώ)
• Στις 18 Μαρτίου 2026, η Ελληνική Λύση επανήλθε με νέα κοινοβουλευτική ερώτηση, περιγράφοντας μια οριακή κατάσταση: το Ιατρείο να λειτουργεί με μία μόνο γιατρό, η οποία καλείται να καλύψει πολλαπλές ανάγκες, ενώ μετακινείται και στο Κέντρο Υγείας Ευδήλου, αφήνοντας κατά διαστήματα την περιοχή χωρίς ιατρική παρουσία. (εδώ)
• Παράλληλα, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, με αναφορά που κατέθεσε ο τομεάρχης Υγείας Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, ανέδειξε εκ νέου το ζήτημα, επισημαίνοντας ότι, παρά την επαναλειτουργία του Ιατρείου τον Φεβρουάριο του 2026, αυτό παραμένει σοβαρά υποστελεχωμένο και δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες της περιοχής. (εδώ)

Κοινός παρονομαστής όλων των παρεμβάσεων είναι η διαπίστωση ότι το Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο Ραχών δεν λειτουργεί όπως προβλέπεται από το ΦΕΚ ίδρυσής του, το οποίο προβλέπει στελέχωση με γιατρούς διαφορετικών ειδικοτήτων και υποστηρικτικό προσωπικό.

Την ίδια στιγμή, η πραγματικότητα για τους κατοίκους παραμένει αμετάβλητη: μια περιοχή με περίπου 2.500 μόνιμους κατοίκους —και πολλαπλάσιο πληθυσμό το καλοκαίρι— να εξαρτάται ουσιαστικά από την παρουσία μιας μόνο γιατρού, ενώ το Κέντρο Υγείας Ευδήλου, σε απόσταση 40 χιλιομέτρων, αντιμετωπίζει επίσης σοβαρές ελλείψεις.

Η διακομματική πλέον ανάδειξη του ζητήματος δείχνει ξεκάθαρα ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένη καταγγελία, αλλά για ένα πρόβλημα που αναγνωρίζεται σε όλο το πολιτικό φάσμα.

Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει:

Οι κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις θα μετατραπούν σε ουσιαστικές λύσεις ή το θέμα θα παραμείνει στο επίπεδο των ερωτήσεων και των αναφορών;

Για τους κατοίκους των Ραχών, το ζητούμενο δεν είναι η καταγραφή του προβλήματος — είναι η άμεση και πλήρης στελέχωση του Ιατρείου, ώστε να διασφαλιστεί το αυτονόητο: η πρόσβαση στη δημόσια υγεία.

The post Ράχες Ικαρίας: Το πρόβλημα υγείας στη Βουλή από όλα τα κόμματα – αλλά οι λύσεις παραμένουν ζητούμενο appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Για την Ικαρία, το όνομά του συνδέεται άμεσα με την τελευταία του κινηματογραφική δημιουργία, την ταινία «Σ’ αυτή τη χώρα κανείς δεν ήξερε να κλαίει» (2018), η οποία γυρίστηκε εξ ολοκλήρου στο νησί, μετατρέποντας την Ικαρία στο φανταστικό νησί «Αρμενάκι».

Η σχέση του με την Ικαρία

Η ταινία «Σ’ αυτή τη χώρα κανείς δεν ήξερε να κλαίει» ήταν το τελευταίο κινηματογραφικό έργο του Πανουσόπουλου και ένα ιδιαίτερο κινηματογραφικό «ταξίδι» σε έναν διαφορετικό τρόπο ζωής.

Η υπόθεση εκτυλίσσεται σε ένα μικρό νησί του Αιγαίου, όπου οι κάτοικοι ζουν χωρίς χρήματα, τράπεζες, δρόμους ή αυτοκίνητα, απολαμβάνοντας τη ζωή, τη φιλοσοφία και το γλέντι. Όταν ένας Γάλλος ευρωβουλευτής και μια Ελληνίδα οικονομολόγος φτάνουν στο νησί, έρχονται αντιμέτωποι με μια κοινωνία που λειτουργεί με εντελώς διαφορετικές αξίες.

Στην ταινία πρωταγωνιστούν η Μαργαρίτα Πανουσοπούλου, ο Μπάμπης Χατζηδάκης και η Φωτεινή Τσακίρη, ενώ η ιδέα της ιστορίας εμπνεύστηκε από στίχους του Άκης Πάνου.

Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν σε διάφορα σημεία της Ικαρίας, αναδεικνύοντας το ιδιαίτερο τοπίο και την κουλτούρα του νησιού. Για πολλούς Ικαριώτες, η ταινία αποτέλεσε μια ξεχωριστή κινηματογραφική αποτύπωση της φιλοσοφίας ζωής που χαρακτηρίζει τον τόπο.

Μια σημαντική πορεία στον ελληνικό κινηματογράφο

Ο Γιώργος Πανουσόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1942 και σπούδασε κινηματογράφο και φωτογραφία στο εξωτερικό. Ξεκίνησε την καριέρα του ως διευθυντής φωτογραφίας και στη συνέχεια στράφηκε στη σκηνοθεσία.

Σκηνοθέτησε ταινίες που άφησαν το αποτύπωμά τους στον ελληνικό κινηματογράφο, όπως:

• «Ταξίδι του Μέλιτος» (1979)

• «Οι Απέναντι» (1981)

• «Μανία» (1985)

• «Μ’ Αγαπάς;» (1989)

• «Ελεύθερη Κατάδυση» (1995)

• «Μια Μέρα τη Νύχτα» (2001)

• «Τεστοστερόνη» (2004)

Η ταινία «Μανία» συμμετείχε στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βερολίνου, ενώ το «Μ’ αγαπάς;» στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας.

Το 2005, το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης πραγματοποίησε ειδικό αφιέρωμα στο έργο του.

Η προσωπική του ζωή

Σύζυγός του ήταν η ηθοποιός Μπέτυ Λιβανού.
Κόρη του είναι η δημιουργός των Yam, Αύρα Πανουσοπούλου, ενώ η δεύτερη κόρη του, Μαργαρίτσα, ασχολείται επίσης με την υποκριτική.

Ο Γιώργος Πανουσόπουλος αφήνει πίσω του ένα σημαντικό κινηματογραφικό έργο και μια δημιουργική πορεία που συνέβαλε στη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής οπτικοακουστικής δημιουργίας — αλλά και μια ταινία που θα θυμίζει πάντα τη σχέση του με την Ικαρία.

The post «Ο σκηνοθέτης που έκανε την Ικαρία… “Αρμενάκι” – Έφυγε ο Γιώργος Πανουσόπουλος» appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.