Έρευνα ΠΑΚΟΕ στη Βόρεια Ικαρία: Ανησυχητικά ευρήματα σε νερά κολύμβησης και ύδρευσης

0

Υπερβάσεις μικροβιολογικών δεικτών σε 15 από τα 25 θαλάσσια σημεία της δειγματοληψίας και μικροβιολογική επιβάρυνση σε 8 από τα 13 δείγματα που εξετάστηκαν ως νερό ανθρώπινης κατανάλωσης καταγράφει έρευνα του Πανελλήνιου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών.

Σοβαρά ερωτήματα για τη λειτουργία των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, την κατάσταση συγκεκριμένων σημείων της βόρειας ακτογραμμής και την ποιότητα του νερού σε τμήματα του δικτύου ύδρευσης της Βόρειας Ικαρίας δημιουργούν τα αποτελέσματα έρευνας του Πανελλήνιου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών – ΠΑΚΟΕ.

Η επιτόπια έρευνα και η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκαν στις 21 Αυγούστου 2026, έπειτα από καταγγελίες κατοίκων σχετικά με τη λειτουργία των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων στον Εύδηλο και τον Αρμενιστή και τις πιθανές επιπτώσεις τους στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Στην έρευνα συνέβαλαν η Κίνηση Πολιτών για την Προστασία των Ακτών της Ικαρίας – ΚιΠοΠΑΙ και ο Σύλλογος Φυτέματος Ικαρίας.

Τι έδειξαν οι μετρήσεις στα θαλάσσια νερά

Το επιστημονικό συνεργείο του ΠΑΚΟΕ έλαβε συνολικά 25 δείγματα θαλασσινού νερού από σημεία της βόρειας Ικαρίας, κοντά στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων Ευδήλου και Αρμενιστή, αλλά και από παραλίες, λιμάνια, εκβολές ποταμών και άλλα σημεία της ακτογραμμής.

Σύμφωνα με τη σήμανση του πίνακα της έρευνας, στα 15 από τα 25 σημεία καταγράφηκε υπέρβαση τουλάχιστον ενός από τα όρια που χρησιμοποιήθηκαν για τους μικροβιολογικούς δείκτες E. coli και εντερόκοκκων.

Ιδιαίτερα υψηλές τιμές καταγράφηκαν στις εκροές των δύο εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων:

• Στην έξοδο του βιολογικού καθαρισμού Ευδήλου μετρήθηκαν 597 cfu/100 ml E. coli και 392 cfu/100 ml εντερόκοκκοι.
• Στην έξοδο των εγκαταστάσεων του Αρμενιστή μετρήθηκαν 498 cfu/100 ml E. coli και 187 cfu/100 ml εντερόκοκκοι.

Στην εκροή του Ευδήλου η τιμή COD καταγράφηκε στα 550 mg/L, με αναφερόμενο όριο τα 125 mg/L, ενώ στον Αρμενιστή μετρήθηκε στα 138 mg/L.

Αυξημένες τιμές καταγράφηκαν και στο σημείο 15 στο Γιαλισκάρι, περίπου 200 μέτρα από το αλιευτικό καταφύγιο, όπου μετρήθηκαν 257 cfu/100 ml E. coli και 342 cfu/100 ml εντερόκοκκοι. Η έκθεση του ΠΑΚΟΕ συνδέει το εύρημα με σωλήνα απευθείας απόρριψης λυμάτων στη θάλασσα, τον οποίο έχει φωτογραφίσει.

Αντίθετα, εντός των ορίων που χρησιμοποιεί η έρευνα βρέθηκαν τα εξεταζόμενα σημεία στη Μεσακτή, στο Λιβάδι, στην εκβολή του ποταμού στον Αρμενιστή και στα δύο σημεία του Να.

Χρειάζεται να διευκρινιστεί ότι τα 25 σημεία δεν αποτελούν στο σύνολό τους οργανωμένες ή επίσημα παρακολουθούμενες ακτές κολύμβησης. Ανάμεσά τους βρίσκονται εκροές βιολογικών καθαρισμών, λιμάνια και εκβολές ποταμών.

Η ίδια η έκθεση αναφέρει ότι, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και του εθνικού δικτύου παρακολούθησης, οι παρακολουθούμενες ακτές της Ικαρίας κατατάσσονται σταθερά ως «εξαιρετικής ποιότητας». Τα νέα ευρήματα, ωστόσο, αναδεικνύουν τοπικές επιβαρύνσεις κοντά σε συγκεκριμένες υποδομές και την ανάγκη συστηματικών επαναληπτικών ελέγχων.

Τα ευρήματα στο νερό ανθρώπινης κατανάλωσης

Για τον έλεγχο της ύδρευσης συλλέχθηκαν 13 δείγματα από πηγές, γεωτρήσεις, δεξαμενές, βρύσες και επιφανειακά νερά.

Με βάση το θεσμοθετημένο όριο των 0 cfu/100 ml για E. coli και εντερόκοκκους, μόλις πέντε από τα 13 δείγματα δεν παρουσίασαν μικροβιολογική επιβάρυνση σε κανέναν από τους δείκτες που εξετάστηκαν:

• Βρύση Αγίου Ιωάννη Κεραμέ από τη γεώτρηση Δεκάκια.
• Βρύση στο Φύτεμα από τη γεώτρηση Κάμπου.
• Βρύση στο Πετροπούλι από την πηγή Πούντα.
• Βρύση στο Στελί από την πηγή Στελί.
• Έξοδος δεξαμενής στην Ακαμάτρα από την πηγή Αλάμα.

Στα υπόλοιπα οκτώ δείγματα ανιχνεύθηκε τουλάχιστον ένας μικροβιολογικός δείκτης. Επισημαίνεται, πάντως, ότι σε αυτά περιλαμβάνεται και δείγμα από τον ποταμό Φοίνικα και συνεπώς τα 13 σημεία δεν αποτελούν όλα βρύσες τελικής κατανάλωσης.

Το εντονότερο εύρημα καταγράφηκε στην πηγή Κήποι στον Κεραμέ, με 330 cfu/100 ml κολοβακτηριοειδή, 43 cfu/100 ml E. coli και 62 cfu/100 ml εντερόκοκκους. Το ΠΑΚΟΕ χαρακτηρίζει το συγκεκριμένο δείγμα ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση και συστήνει να μη χρησιμοποιείται για πόση ή μαγείρεμα χωρίς προηγούμενη κατάλληλη επεξεργασία.

Στο δείγμα από βρύση στο Γιαλισκάρι, η οποία σύμφωνα με τον πίνακα τροφοδοτείται από τη γεώτρηση Λιβάδι και το φράγμα, καταγράφηκαν 91 cfu/100 ml κολοβακτηριοειδή και 38 cfu/100 ml E. coli.

Μικροβιολογικοί δείκτες ανιχνεύθηκαν επίσης σε δείγματα από τον Κάμπο, το Φύτεμα κοντά στη ρεματιά του ΧΑΔΑ, βρύση στον Εύδηλο που αναφέρεται ως τροφοδοτούμενη από την πηγή Αλάμα, τη δεξαμενή στα Κοσοίκια και την έξοδο δεξαμενής στη Δάφνη.

Οι φυσικοχημικές και χημικές παράμετροι που εξετάστηκαν βρέθηκαν, σύμφωνα με την έκθεση, εντός των προβλεπόμενων ορίων. Το πρόβλημα που αναδεικνύεται αφορά κυρίως τη μικροβιολογική ποιότητα ορισμένων δειγμάτων.

 

Τι ζητά το ΠΑΚΟΕ

Με βάση τα ευρήματα, το Πανελλήνιο Κέντρο Οικολογικών Ερευνών ζητά:

• Άμεσο τεχνικό και λειτουργικό έλεγχο των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων Ευδήλου και Αρμενιστή.
• Έλεγχο των υποθαλάσσιων αγωγών και των σημείων διάθεσης λυμάτων.
• Επαναλαμβανόμενες δειγματοληψίες στις ακτές.
• Διερεύνηση των προβλημάτων στα δίκτυα, τις δεξαμενές και τις πηγές ύδρευσης.
• Καθαρισμό, απολύμανση και επανέλεγχο των σημείων στα οποία διαπιστώθηκε μικροβιολογική επιβάρυνση.
• Ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της κατάστασης στον ΧΑΔΑ Ευδήλου.

Η συγκεκριμένη δειγματοληψία αποτελεί αποτύπωση της κατάστασης μίας συγκεκριμένης ημέρας και δεν υποκαθιστά το θεσμοθετημένο, διαχρονικό πρόγραμμα παρακολούθησης των υδάτων. Τα αποτελέσματα, όμως, είναι αρκετά σοβαρά ώστε να απαιτούν άμεσους επαναληπτικούς ελέγχους και επίσημη ενημέρωση των κατοίκων από τον Δήμο Ικαρίας και τις αρμόδιες υγειονομικές και περιβαλλοντικές υπηρεσίες.

Η Ικαριακή παραθέτει ολόκληρη την έκθεση του ΠΑΚΟΕ, μαζί με τους πίνακες, τους χάρτες και τα σημεία δειγματοληψίας.

Δείτε στον σύνδεσμο το αρχείο της έκθεσης του ΠΑΚΟΕ