Να μπει τέλος στην τρομολαγνεία γύρω από τον λαγοκέφαλο ζητά το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος, επισημαίνοντας ότι το είδος δεν είναι επιθετικό προς τον άνθρωπο και πως η συζήτηση θα πρέπει να επικεντρωθεί στα πραγματικά περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές θάλασσες.

Όπως αναφέρει το Ινστιτούτο, ο λαγοκέφαλος δεν αποτελεί απειλή για τους κολυμβητές υπό φυσιολογικές συνθήκες. Τα περιστατικά δαγκώματος που έχουν καταγραφεί συνδέονται συνήθως με ανθρώπινες παρεμβάσεις, όπως το τάισμα των ψαριών ή η παρουσία τροφής και δολωμάτων σε ρηχά νερά.

Παράλληλα υπενθυμίζεται ότι ο λαγοκέφαλος είναι ιδιαίτερα τοξικό είδος εφόσον καταναλωθεί και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να χρησιμοποιείται ως τροφή.

Το πραγματικό πρόβλημα αφορά την αλιεία και τα θαλάσσια οικοσυστήματα

Σύμφωνα με το Αρχιπέλαγος, η εξάπλωση του λαγοκέφαλου αποτελεί πράγματι σοβαρό ζήτημα, όμως κυρίως επειδή επηρεάζει την αλιεία και διαταράσσει την ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Το Ινστιτούτο σημειώνει ότι τα μέτρα οικονομικής ενίσχυσης των αλιέων μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση στους επαγγελματίες που υφίστανται ζημιές, ωστόσο δεν αποτελούν μακροπρόθεσμη λύση για τον περιορισμό του είδους.

Αντίστοιχα, εκτιμά ότι ούτε οι διαγωνισμοί ούτε οι εκστρατείες μαζικής αλίευσης λαγοκέφαλων μπορούν να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά το πρόβλημα.

Η μεγάλη αναπαραγωγική ικανότητα του είδους

Όπως εξηγεί το Ινστιτούτο, ακόμη και η εντατική αλίευση δεν αρκεί για να μειώσει σημαντικά τους πληθυσμούς του λαγοκέφαλου, καθώς κάθε άτομο μπορεί να παράγει από εκατοντάδες χιλιάδες έως και πάνω από ένα εκατομμύριο αυγά.

Σε μια χώρα με εκτεταμένη ακτογραμμή όπως η Ελλάδα, η απομάκρυνση σημαντικών ποσοτήτων ψαριών δεν μπορεί από μόνη της να ανακόψει την εξάπλωση του είδους, εφόσον δεν αντιμετωπιστούν οι βαθύτερες αιτίες του προβλήματος.

Ο ρόλος των φυσικών θηρευτών

Το Αρχιπέλαγος υπογραμμίζει ότι υγιή θαλάσσια οικοσυστήματα διαθέτουν φυσικούς θηρευτές που συμβάλλουν στον έλεγχο των πληθυσμών των εισβολικών ειδών.

Μεταξύ αυτών αναφέρονται ο κυνηγός, η ζαργάνα και άλλα ψάρια, ενώ σε επιστημονικές καταγραφές έχουν εντοπιστεί δεκάδες νεαροί λαγοκέφαλοι στο στομάχι κυνηγών, γεγονός που αποδεικνύει τον σημαντικό ρόλο τους στη φυσική ισορροπία.

Το παράδειγμα της Κύπρου

Το Ινστιτούτο επικαλείται και την εμπειρία της Κύπρου, όπου εφαρμόστηκε πρόγραμμα αποζημιώσεων για την αλίευση λαγοκέφαλων.

Παρά την απομάκρυνση περίπου 100 τόνων λαγοκέφαλων και τη διάθεση σημαντικών οικονομικών πόρων, οι πληθυσμοί του είδους δεν μειώθηκαν ουσιαστικά, καθώς δεν συνοδεύτηκαν από συνολικά μέτρα διαχείρισης των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Η ρίζα του προβλήματος

Κατά το Αρχιπέλαγος, οι βασικές αιτίες της εξάπλωσης των εισβολικών ειδών είναι:

• η πολυετής υπεραλίευση,
• η υποβάθμιση των ιχθυαποθεμάτων,
• η έλλειψη αποτελεσματικών μέτρων προστασίας της αναπαραγωγής των ψαριών,
• οι διαχρονικές αδυναμίες στη διαχείριση της αλιείας.

Όπως επισημαίνεται, όσο οι ελληνικές θάλασσες χάνουν τη βιοποικιλότητά τους, δημιουργούνται οικολογικά κενά που ευνοούν την εγκατάσταση και την εξάπλωση ξενικών ειδών, όπως ο λαγοκέφαλος.

Το Ινστιτούτο καταλήγει ότι η ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος περνά μέσα από την προστασία της αναπαραγωγής των ψαριών και την αποκατάσταση της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, ώστε να λειτουργήσουν ξανά οι φυσικοί μηχανισμοί ελέγχου των πληθυσμών.

Το μήνυμα των επιστημόνων είναι ότι ο λαγοκέφαλος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απειλή για τους λουόμενους, αλλά ως ένδειξη των βαθύτερων περιβαλλοντικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές θάλασσες.

The post Ινστιτούτο «Αρχιπέλαγος»: «Οι λαγοκέφαλοι δεν είναι επιθετικοί προς τον άνθρωπο – Το πραγματικό πρόβλημα είναι η υπεραλίευση» appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Τα παγκόσμιας περιβαλλοντικής σημασίας κοραλλιγενή οικοσυστήματα στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Φούρνων Κορσεών χαρακτηρίστηκαν πλέον με ΦΕΚ ως “προστατευόμενος φυσικός σχηματισμός και προστατευόμενο τοπίο”.
Αυτό αποτελεί ένα πολύ σημαντικό προηγούμενο για την προστασία των θαλασσών, καθώς είναι η πρώτη φορά που στην Ελλάδα θεσμοθετείται η προστασία αυτών των παραγωγικών και εν μέρει άγνωστων οικοσυστημάτων. Η ισχύουσα (επί δεκαετίες) νομοθεσία που ορίζει την προστασία των κοραλλιγενών οικοτόπων δεν είχε ποτέ εφαρμοστεί στην Ελλάδα.

Τα παραπάνω είναι αποτέλεσμα της πολυετούς επίμονης έρευνας, που υλοποιήθηκε στην περιοχή από το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος, σε στενή συνεργασία με τον Δήμο Φούρνων και τους ψαράδες του νησιού, με τη σημαντική συμβολή εξειδικευμένων επιστημονικών συνεργατών: τον διεθνή περιβαλλοντικό φορέα Oceana, τον γαλλικό φορέα Under the Pole και το Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Αυτή η σημαντική δράση που υλοποιείται χωρίς τη χρήση δημόσιων πόρων, ήταν εφικτή με τη στήριξη του Ιδρύματος Costas M. Lemos Foundation και του γαλλικού φορέα Pure Ocean. Η έρευνα πρόκειται να συνεχιστεί έτσι ώστε να μπορέσουμε να συγκεντρώσουμε περισσότερα στοιχεία για αυτά τα άγνωστα, δυσπρόσιτα αλλά ιδιαίτερα σημαντικά, παραγωγικά και φυσικά εντυπωσιακά θαλάσσια οικοσυστήματα.

Η ισχύουσα νομοθεσία που ορίζει την προστασία των κοραλλιγενών οικοτόπων, δεν ήταν έως τώρα δυνατόν να εφαρμοστεί στην Ελλάδα καθώς αυτοί δεν έχουν χαρτογραφηθεί και συνεπώς είναι άγνωστη η θέση τους. Ως λύση για τη γρήγορη εφαρμογή μέτρων προστασίας, το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος έχει αναπτύξει και εφαρμόσει μία μεθοδολογία ταχείας αξιολόγησης και χαρτογράφησης των κοραλλιγενών οικοτόπων. Αυτή η μεθοδολογία συνδυάζει την επιστημονική έρευνα στη θάλασσα χρησιμοποιώντας σύγχρονες τεχνολογίες (multibeam sonar, biomass scanner, Remotely Operated Vehicles), καταδύσεις επιστημόνων σε βάθη έως και 100 μέτρων, με την τοπική οικολογική γνώση των αλιέων.
Το ενδιαφέρον και οι πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα κ. Πέτρου Βαρελίδη ήταν καταλυτικής σημασίας για την ταχεία διαδικασία θεσμοθέτησης των μέτρων από πλευράς του Υπουργείου Περιβάλλοντος.

Οι δύο φωτογραφίες τραβήχτηκαν πρόσφατα στην ίδια περιοχή σε βάθος περίπου 100 μέτρων στην περιοχή των Φούρνων. Αριστερά: Ανέγγιχτος βυθός με ένα εκτεταμένο και υψηλής βιοποικιλότητας δάσους μαύρου κοραλλιού. Δεξιά: Μία ημέρα μετά και σε απόσταση λίγων μέτρων από το δάσος μαύρων κοραλλιών, είναι ορατά τα σημάδια από το από σύρσιμο βαριάς μεταλλικής “πόρτας” μηχανότρατας σε περιοχή που γειτνιάζει με τους κοραλλιγενείς οικοτόπους. Είναι λοιπόν εμφανές ότι τα εναπομείναντα κοραλλιγενή οικοσυστήματα στις θάλασσές μας έχουν επιβιώσει από τύχη. μία ημέρα μετά είναι εμφανείς Η δεξιά εικόνα απεικονίζει τις καταστροφικές επιπτώσεις από σύρσιμο βαριάς μεταλλικής “πόρτας” μηχανότρατας σε περιοχές που γειτνιάζουν με κοραλλιγενείς οικοτόπους.

Τις επόμενες ημέρες αναμένεται νέα υπουργική απόφαση που θα απαγορεύει τις καταστρεπτικές πρακτικές αλιείας στην περιοχή. Αυτό είναι απαραίτητο, δεδομένου ότι τα κοραλλιγενή οικοσυστήματα είναι παντελώς εκτεθειμένα στις καταστροφές που προκαλούνται από την αλιεία με συρόμενα εργαλεία, καθώς στις ίδιες περιοχές δραστηριοποιούνται δεκάδες μηχανότρατες — τόσο ελληνικές όσο και τουρκικές. Από την πλευρά των ελληνικών σκαφών, οι δραστηριότητες αυτές πραγματοποιούνται έως τώρα συχνά εντός των νόμιμων αλιευτικών πεδίων, καθώς δεν είχε εφαρμοστεί η ισχύουσα νομοθεσία που προβλέπει την προστασία των περιοχών αυτών, ωστόσο, η νότια περιοχή του νησιωτικού συμπλέγματος βρίσκεται συνεχόμενα στο επίκεντρο παράνομης αλιειας, έχότας ήδη προκαλέσει μη αναστρέψιμη καταστροφή σε κάποιες περιοχές.

Επόμενος κοινός στόχος του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος και του Δήμου Φούρνων είναι η ουσιαστική τήρηση και εφαρμογή των μέτρων προστασίας, ώστε να μπει ένα τέλος στις καταστροφές που προκαλούν τα αλιευτικά σκάφη ανεξαρτήτως εθνικότητας.

Σε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια, η συμβολή των παράκτιων αλιέων και του Δήμου των Φούρνων είναι ουσιαστική και ανεκτίμητη. Για πάνω από 20 χρόνια, το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος έχει αναπτύξει με τους αλιείς και τις αρχές του νησιού μια σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης, στενής συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών. Αυτή η συνεργασία είναι βασική προϋπόθεση για την κατανόηση των σύνθετων οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας της περιοχής, αλλά και για την αναχαίτιση της καταστροφής αυτών των ευάλωτων θαλάσσιων οικοσυστημάτων, πριν να είναι πολύ αργά.
Το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος και οι επιστημονικοί μας συνεργάτες θα συνεχίσουμε με επιμονή τις προσπάθειες για τον εντοπισμό και τη χαρτογράφηση κοραλλιγενών οικοτόπων, καθώς και άλλων σημαντικών οικοσυστημάτων, και σε άλλες περιοχές των ελληνικών θαλασσών. Στόχος μας είναι, σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες και αρχές, να αναπτύξουμε ολοκληρωμένες μελέτες και προτάσεις διαχείρισης, ώστε —έστω και με δεκαετίες καθυστέρηση— να προωθήσουμε την εφαρμογή στοχευμένων και αποτελεσματικών δράσεων προστασίας.

Σε συνεργασία με τον Δήμο Φούρνων – Κορσεών, θα φροντίσουμε ώστε αυτός ο εντυπωσιακός φυσικός πλούτος να γίνει γνωστός και οικείος — όχι μόνο στους κατοίκους και επισκέπτες του νησιού, αλλά και σε όλους όσοι συμμερίζονται τον θαυμασμό αλλά και την αγωνία μας να μοιραστούμε τη γνώση και την κοινή ευθύνη για την προστασία των “κρυμμένων θησαυρών” των θαλασσών μας, που κινδυνεύουμε να χάσουμε πριν ακόμη τους γνωρίσουμε.

Τα κοραλλιγενή οικοσυστήματα του Αιγαίου είναι παγκόσμιας περιβαλλοντικής σημασίας και μοναδικής ομορφιάς. Συναντώνται σε βάθη από 60 έως 250 μέτρα και συγκαταλέγονται στα πιο σύνθετα, βιοποικίλα και παραγωγικά οικοσυστήματα της Μεσογείου. Σε αυτά ζουν περισσότερα από 1.800 θαλάσσια είδη, ενώ εκτιμάται ότι η ηλικία τους μπορεί να ξεπερνά τα 7.000 χρόνια. Διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στην παραγωγικότητα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και της αλιείας.

The post Τα Κοραλλιγενή Οικοσυστήματα των Φούρνων-Κορσεών Αποκτούν Θεσμική Προστασία appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.