Του Γιώργου Δ. Καλλιβρούση

Πρόσφατα δημοσιεύματα, βασισμένα στις απόψεις του ερευνητή Saul Justin Newman, επανέφεραν στη δημόσια συζήτηση το ζήτημα της ικαριώτικης μακροζωίας. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι οι καταγραφές ακραίων ηλικιών ενδέχεται να περιέχουν σφάλματα, με αποτέλεσμα να αμφισβητείται η εικόνα της Ικαρίας ως ενός από τους γνωστότερους τόπους μακροζωίας στον κόσμο.

Η συζήτηση αυτή είναι θεμιτή. Η επιστήμη προοδεύει μέσα από τον έλεγχο, την αμφισβήτηση και τη συνεχή επανεξέταση των δεδομένων. Υπάρχει όμως μια ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στην αμφισβήτηση ορισμένων ληξιαρχικών καταγραφών και στην αμφισβήτηση ενός πραγματικού πληθυσμιακού, ιατρικού και κοινωνικού φαινομένου.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται το πρόβλημα πολλών πρόσφατων δημοσιευμάτων.

Το λάθος ερώτημα

Η συζήτηση έχει εγκλωβιστεί σε ένα ερώτημα που δεν είναι το σημαντικότερο.

Ήταν κάποιος Ικαριώτης 102 ετών ή 99; Ήταν 105 ή 101;

Η απάντηση μπορεί να έχει ενδιαφέρον για τον δημογράφο. Δεν αρκεί όμως για να εξηγήσει την πραγματικότητα της Ικαρίας.

Ας υποθέσουμε, χάριν συζήτησης, ότι ένας καταγεγραμμένος εκατοντάχρονος αποδεικνύεται τελικά ότι ήταν 99 ετών. Τι ακριβώς αλλάζει; Παύει να είναι άνθρωπος εξαιρετικά προχωρημένης ηλικίας; Εξαφανίζονται οι υπόλοιποι ηλικιωμένοι του νησιού; Ακυρώνονται οι κλινικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν επί δεκαετίες; Αναιρούνται οι επιτόπιες παρατηρήσεις των ερευνητών;

Προφανώς όχι.

Η διόρθωση μιας ηλικίας δεν συνεπάγεται την ανατροπή ενός ολόκληρου φαινομένου.

Η Ικαρία δεν έγινε γνωστή λόγω των υπεραιωνόβιων

Η διεθνής φήμη της Ικαρίας δεν βασίστηκε ποτέ αποκλειστικά στην ύπαρξη λίγων υπεραιωνόβιων.

Η επιστημονική κοινότητα στράφηκε προς το νησί επειδή παρατήρησε κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον: έναν ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό ανθρώπων που φθάνουν σε προχωρημένες ηλικίες διατηρώντας υγεία, λειτουργικότητα, αυτονομία και κοινωνική συμμετοχή.

Δεν ήταν κυρίως οι άνθρωποι των 110 ετών που προκάλεσαν το ενδιαφέρον των ερευνητών. Ήταν οι άνθρωποι των 80, των 85, των 90 και των 95 ετών. Οι ηλικιωμένοι που συνέχιζαν να περπατούν καθημερινά, να καλλιεργούν, να φροντίζουν ζώα και μελίσσια, να συμμετέχουν στα πανηγύρια, να συναντώνται στα καφενεία, να έχουν ρόλο μέσα στην οικογένεια και την κοινότητα.

Αυτό είναι το πραγματικό φαινόμενο.

Και αυτό δεν δημιουργείται από μια ληξιαρχική εγγραφή.

Οι ερευνητές δεν μελέτησαν χαρτιά. Μελέτησαν ανθρώπους.

Η γνωστή μελέτη IKARIA της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και οι μεταγενέστερες δημοσιεύσεις που ακολούθησαν δεν στηρίχθηκαν απλώς σε ληξιαρχικά δεδομένα.

Κατά το 2009 εντάχθηκαν στη μελέτη 1.420 κάτοικοι της Ικαρίας ηλικίας 30 ετών και άνω. Από αυτούς, 187 άτομα ήταν άνω των 80 ετών, δηλαδή περίπου το 13% του δείγματος. Στη συγκεκριμένη εργασία καταγράφηκαν κοινωνικοδημογραφικά, κλινικά, ψυχολογικά και τρόπου ζωής δεδομένα με τυποποιημένες μεθόδους.

Οι ερευνητές δεν αρκέστηκαν να ρωτήσουν «πόσων ετών είστε;». Κατέγραψαν φυσική δραστηριότητα, διατροφικές συνήθειες, κάπνισμα, κοινωνική ζωή, μεσημβρινή ανάπαυση, ψυχολογική κατάσταση και άλλα χαρακτηριστικά. Το συμπέρασμα ήταν ότι μεγάλο μέρος των πολύ ηλικιωμένων κατοίκων διατηρούσε καθημερινή δραστηριότητα, κοινωνικότητα, υγιείς διατροφικές συνήθειες και χαμηλά επίπεδα καταθλιπτικής συμπτωματολογίας.

Αυτά δεν είναι απλές ληξιαρχικές καταχωρίσεις. Είναι παρατηρήσεις και μετρήσεις ανθρώπων που ζουν στο νησί.

Αριθμοί που δεν μπορούν να αγνοηθούν

Στη μελέτη των πολύ ηλικιωμένων Ικαριωτών άνω των 80 ετών, σχεδόν 9 στους 10 άνδρες και 7 στις 10 γυναίκες ανέφεραν καθημερινές δραστηριότητες, κυρίως επαγγελματικές ή αγροτικές. Ακόμη και στους άνω των 90 ετών, σχεδόν 6 στους 10 παρέμεναν σωματικά δραστήριοι. Πρόκειται για εύρημα που δύσκολα συμβιβάζεται με την εικόνα μιας μακροζωίας που δήθεν υπάρχει μόνο στα χαρτιά.

Μεταγενέστερη πληθυσμιακή μελέτη σε κατοίκους 90 ετών και άνω, στις περιοχές Ευδήλου και Ραχών, κατέγραψε επίσης εντυπωσιακά στοιχεία. Σε 71 άτομα ηλικίας 90 και άνω, το 77,9% είχε καθημερινές κοινωνικές επαφές, το 81,4% συμμετείχε σε θρησκευτικές εκδηλώσεις, το 62% συμμετείχε σε πανηγύρια, ενώ το 71,8% είχε μέτρια ή υψηλή φυσική δραστηριότητα. Μάλιστα, στους άνδρες το ποσοστό μέτριας ή υψηλής φυσικής δραστηριότητας έφθανε το 85,3%.

Αυτά τα στοιχεία δεν αφορούν ανθρώπους αμφίβολης ύπαρξης. Αφορούν ανθρώπους που εντοπίστηκαν, ερωτήθηκαν και μελετήθηκαν επιτόπου.

Μια παλιά αδυναμία παρουσιάζεται ως νέα αποκάλυψη

Η πιθανότητα λανθασμένων καταγραφών γεννήσεων ή θανάτων δεν αποτελεί νέα ανακάλυψη.

Οι δημογράφοι γνωρίζουν εδώ και δεκαετίες ότι σε πολλές αγροτικές κοινωνίες του κόσμου υπήρξαν καθυστερημένες δηλώσεις γεννήσεων, ατελή ληξιαρχικά μητρώα, λανθασμένες ημερομηνίες, μη δηλωμένοι θάνατοι και προβλήματα ασφαλιστικών καταγραφών.

Το φαινόμενο δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό. Δεν είναι αποκλειστικά ικαριώτικο. Δεν είναι καν σπάνιο.

Αποτελεί γνωστό περιορισμό της ιστορικής δημογραφίας. Από μόνο του όμως δεν αποδεικνύει ότι η μακροζωία αποτελεί μύθο. Αποδεικνύει μόνο ότι οι ακραίες ηλικίες πρέπει να εξετάζονται με προσοχή.

Η μακροζωία είναι μόνο η μισή αλήθεια

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη σημαντικότερο.

Η Ικαρία δεν έγινε γνωστή μόνο για τη μακροζωία. Έγινε γνωστή για αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε καλοζωία.

Η σύγχρονη ιατρική δεν ενδιαφέρεται μόνο για το πόσα χρόνια ζει κάποιος. Ενδιαφέρεται για το πόσα από αυτά τα χρόνια είναι χρόνια υγείας, αυτονομίας, αξιοπρέπειας και συμμετοχής.

Η Ικαρία προσέλκυσε το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας επειδή πολλοί κάτοικοί της δεν ζουν απλώς περισσότερο. Ζουν διαφορετικά. Διατηρούν κοινωνικές σχέσεις. Παραμένουν ενεργοί. Συνεχίζουν να προσφέρουν. Συνεχίζουν να συμμετέχουν.

Μελέτη για την υγιή γήρανση και την πολυνοσηρότητα στην Ικαρία κατέληξε ότι οι Ικαριώτες εμφανίζουν ικανοποιητικό επίπεδο υγιούς γήρανσης, ακόμη και όταν συνυπάρχουν χρόνιες παθήσεις. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι οι μεγαλύτεροι Ικαριώτες παραμένουν πόρος για τις οικογένειες, τις κοινότητες και την τοπική οικονομία μέχρι πολύ προχωρημένη ηλικία.

Αυτό ακριβώς είναι η καλοζωία.

Οι άνθρωποι προηγούνται των στατιστικών

Υπάρχει και μια ακόμη διάσταση που συχνά διαφεύγει από τις αμιγώς δημογραφικές προσεγγίσεις.

Οι αριθμοί είναι απαραίτητοι στην επιστήμη. Δεν είναι όμως ολόκληρη η πραγματικότητα.

Πίσω από κάθε στατιστικό πίνακα βρίσκονται πραγματικοί άνθρωποι.

Όσοι γνώρισαν την Ικαρία, έζησαν στον τόπο ή μελέτησαν τους κατοίκους της από κοντά γνωρίζουν ότι το ενδιαφέρον των ερευνητών δεν γεννήθηκε από κάποια ληξιαρχική καταγραφή. Γεννήθηκε από μια καθημερινή εμπειρία: από τη διαπίστωση ότι στο νησί υπήρχε μεγάλος αριθμός ηλικιωμένων ανθρώπων που παρέμεναν δραστήριοι, κοινωνικοί, δημιουργικοί και λειτουργικά ανεξάρτητοι.

Η πραγματικότητα αυτή προηγήθηκε των στατιστικών.

Οι στατιστικές ήρθαν αργότερα για να την περιγράψουν.

Και ακόμη κι αν ορισμένοι αριθμοί χρειάζονται διόρθωση, η πραγματικότητα που τους γέννησε εξακολουθεί να βρίσκεται εκεί.

Τι πράγματι αμφισβητείται και τι όχι

Η κριτική του Newman αφορά κυρίως την αξιοπιστία των δεδομένων ακραίας μακροζωίας: δηλαδή τις ηλικίες 100, 105 ή 110 ετών και άνω, ιδίως όταν αυτές προέρχονται από παλαιά ή ελλιπή μητρώα.

Αυτό είναι ένα θεμιτό επιστημονικό ερώτημα.

Δεν είναι όμως το ίδιο με το να ισχυρίζεται κανείς ότι η Ικαρία δεν παρουσιάζει αυξημένη επιβίωση, καλύτερους δείκτες υγιούς γήρανσης ή ιδιαίτερη ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων της.

Για να υποστηριχθεί κάτι τέτοιο, θα έπρεπε να απαντηθούν τα ευρήματα των επιτόπιων μελετών. Θα έπρεπε να εξηγηθεί γιατί οι ερευνητές κατέγραψαν τόσο υψηλή κοινωνική συμμετοχή, τόσο σημαντική φυσική δραστηριότητα, τόσο χαμηλή κατάθλιψη και τόσο αξιοσημείωτη λειτουργικότητα σε ανθρώπους πολύ προχωρημένης ηλικίας.

Αυτό δεν γίνεται με την απλή επίκληση ληξιαρχικών λαθών.

Επίλογος

Η επιστήμη οφείλει να ελέγχει τα δεδομένα της. Οφείλει να διορθώνει τα λάθη της. Οφείλει να επανεξετάζει τις βεβαιότητές της.

Η συζήτηση για την ακρίβεια των ακραίων ηλικιών είναι επομένως απολύτως θεμιτή.

Δεν αρκεί όμως για να ανατρέψει όσα έχουν καταγραφεί επί δεκαετίες από γιατρούς, επιδημιολόγους, γεροντολόγους και κοινωνικούς επιστήμονες.

Η Ικαρία δεν χρειάζεται μύθους για να είναι ξεχωριστή.

Δεν χρειάζεται υπερβολές.

Δεν χρειάζεται αθάνατους ανθρώπους.

Αρκεί αυτό που πραγματικά είναι: ένας τόπος όπου πολλοί άνθρωποι φθάνουν σε προχωρημένη ηλικία διατηρώντας κάτι που στις σύγχρονες κοινωνίες γίνεται ολοένα πιο σπάνιο — υγεία, αυτονομία, συμμετοχή και χαρά της ζωής.

Και όσο αυτό εξακολουθεί να συμβαίνει, η ουσιαστική συζήτηση δεν είναι αν κάποιος Ικαριώτης ήταν 99 ή 102 ετών.

Η ουσιαστική συζήτηση είναι γιατί τόσοι πολλοί Ικαριώτες φθάνουν στα 90 και πλέον χρόνια εξακολουθώντας να ζουν μια ζωή που πολλοί άλλοι θα ζήλευαν.

Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα.

Και αυτό παραμένει ανοιχτό.

Βιβλιογραφία

Stefanadis, C. I. (2011). Unveiling the Secrets of Longevity: The Ikaria Study. Hellenic Journal of Cardiology, 52, 479–480.

Panagiotakos, D. B., Chrysohoou, C., Siasos, G., Zisimos, K., Skoumas, J., Pitsavos, C., & Stefanadis, C. (2011). Sociodemographic and Lifestyle Statistics of Oldest Old People (>80 Years) Living in Ikaria Island: The Ikaria Study. Cardiology Research and Practice, 2011, 679187.

Chrysohoou, C., Pitsavos, C., Lazaros, G., Skoumas, J., Tousoulis, D., & Stefanadis, C. (2016). Determinants of All-Cause Mortality and Incidence of Cardiovascular Disease (2009 to 2013) in Older Adults: The Ikaria Study of the Blue Zones. Angiology, 67(6), 541–548.

Legrand, R., Manckoundia, P., Nuemi, G., & Poulain, M. (2019). Assessment of the Health Status of the Oldest Olds Living on the Greek Island of Ikaria: A Population-Based Study in a Blue Zone. Experimental Gerontology, 124.

Legrand, R., Manckoundia, P., Nuemi, G., Poulain, M. et al. (2021). Description of Lifestyle, Including Social Life, Diet and Physical Activity, of People ≥90 Years Living in Ikaria, a Longevity Blue Zone. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(12), 6602.

Foscolou, A., Tyrovolas, S., Soulis, G., et al. (2021). The Association of Healthy Aging with Multimorbidity: IKARIA Study. Nutrients, 13(4), 1386.

Buettner, D. (2008). The Blue Zones: Lessons for Living Longer from the People Who’ve Lived the Longest. National Geographic.

Newman, S. J. (2024). The Data on Extreme Human Ageing Are Rotten from the Inside Out. UCL.

Καλλιβρούσης, Γ. Δ. Το Θεραπευτήριο του Αιγαίου. 7η έκδοση. Ιστορική, ιατρική και κοινωνική προσέγγιση της Ικαρίας, με ιδιαίτερη αναφορά στη μακροζωία, την υγιή γήρανση και την καλοζωία των κατοίκων της.

Ικαρία, μακροζωία και η αμφισβήτηση του Saul Justin Newman

Η Ικαρία έχει αποκτήσει εδώ και χρόνια παγκόσμια φήμη ως ένας από τους τόπους όπου οι άνθρωποι ζουν περισσότερο και καλύτερα. Η ένταξή της στις λεγόμενες «Blue Zones» την κατέστησε αντικείμενο διεθνούς επιστημονικού και δημοσιογραφικού ενδιαφέροντος. Πρόσφατα, όμως, η συζήτηση αναζωπυρώθηκε έπειτα από δημοσιεύματα του ελληνικού Τύπου, μεταξύ των οποίων και άρθρο του Πρώτου Θέματος, που παρουσίασαν τις απόψεις του Αυστραλού βιοστατιστικού και δημογράφου Saul Justin Newman.

Σύμφωνα με την παρουσίαση του θέματος, ο Newman αμφισβητεί την αξιοπιστία των στοιχείων πάνω στα οποία στηρίχθηκε η φήμη περιοχών όπως η Ικαρία, η Σαρδηνία και η Οκινάουα ως περιοχών εξαιρετικής μακροζωίας. Η θέση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλοί εξέλαβαν τα συμπεράσματά του ως οριστική διάψευση της ικαριακής μακροζωίας.

Ωστόσο, μια προσεκτικότερη ανάγνωση των εργασιών του δείχνει ότι το αντικείμενο της έρευνάς του είναι διαφορετικό.

Ο Newman δεν εξετάζει πρωτίστως αν οι κάτοικοι της Ικαρίας ζουν περισσότερο ή λιγότερο από άλλους πληθυσμούς. Εξετάζει την αξιοπιστία των δημογραφικών δεδομένων. Μελετά τη διαδικασία καταγραφής ηλικιών, τη δυνατότητα ύπαρξης λαθών στα ληξιαρχικά στοιχεία, τις αδυναμίες παλαιότερων μητρώων και τη στατιστική πιθανότητα ορισμένες ακραίες ηλικίες να μην ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Πρόκειται για ένα θεμιτό και επιστημονικά αναγκαίο ερώτημα. Η δημογραφία οφείλει να ελέγχει τα δεδομένα της με την αυστηρότερη δυνατή μεθοδολογία.

Το γεγονός όμως ότι κάποιος ελέγχει την αξιοπιστία των στοιχείων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι καταρρίπτει το σύνολο των παρατηρήσεων που έχουν γίνει επί δεκαετίες για την υγεία και τη μακροζωία των Ικαριωτών.

Στο βιβλίο μου Το Θεραπευτήριο του Αιγαίου είχα ασχοληθεί εκτενώς με τους παράγοντες που έχουν συνδεθεί με την ιδιαίτερη υγεία των κατοίκων της Ικαρίας. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται το φυσικό περιβάλλον, η παραδοσιακή διατροφή, η καθημερινή σωματική δραστηριότητα, οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί, η διατήρηση νοήματος και ενεργού ρόλου των ηλικιωμένων μέσα στην κοινότητα, καθώς και οι ιδιαίτερες συνθήκες ζωής που χαρακτήρισαν το νησί επί πολλές γενιές.

Οι παράγοντες αυτοί δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους την ύπαρξη εξαιρετικά μεγάλου αριθμού υπεραιωνόβιων. Αποτελούν όμως εύλογες εξηγήσεις για την παρατηρούμενη καλή υγεία και τη μειωμένη θνησιμότητα που έχουν καταγραφεί σε διάφορες μελέτες.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το σημείο όπου συχνά δημιουργείται σύγχυση στη δημόσια συζήτηση.

Άλλο πράγμα είναι η ακρίβεια των ληξιαρχικών καταγραφών.

Άλλο πράγμα είναι η ύπαρξη ευνοϊκών συνθηκών υγείας.

Άλλο πράγμα είναι η στατιστική ανάλυση.

Και άλλο η κλινική και κοινωνική πραγματικότητα.

Ο Newman εστιάζει στο πρώτο από αυτά τα ζητήματα. Οι ερευνητές της Ικαρίας ασχολήθηκαν κυρίως με τα υπόλοιπα.

Κατά συνέπεια, οι δύο πλευρές δεν απαντούν πάντοτε στο ίδιο ερώτημα.

Η αμφισβήτηση ορισμένων ηλικιακών καταγραφών δεν αρκεί για να ακυρώσει όσα γνωρίζουμε για τον τρόπο ζωής των Ικαριωτών. Αντίστοιχα, η ύπαρξη ευνοϊκών παραγόντων υγείας δεν αποτελεί απόδειξη ότι κάθε καταγεγραμμένη ηλικία είναι απολύτως ακριβής.

Η επιστημονική αλήθεια βρίσκεται πιθανότατα κάπου ανάμεσα στις δύο αυτές διαπιστώσεις.

Γι’ αυτό και η ουσιαστική συμβολή της συζήτησης που άνοιξε ο Saul Justin Newman δεν είναι ότι «γκρέμισε» ή «δικαίωσε» την Ικαρία. Είναι ότι μας υπενθύμισε την ανάγκη να εξετάζουμε με κριτικό πνεύμα τόσο τα δεδομένα όσο και τις ερμηνείες τους.

Η Ικαρία εξακολουθεί να αποτελεί ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πεδίο μελέτης για την υγεία, τη γήρανση και τη μακροζωία. Η συζήτηση όμως που προκάλεσε ο Newman δείχνει ότι ακόμη και τα πιο γνωστά επιστημονικά αφηγήματα πρέπει να παραμένουν ανοιχτά στον έλεγχο και την επανεξέταση. Αυτή άλλωστε είναι η ουσία της επιστήμης.

Γιώργος Δ. Καλλιβρούσης

Ο γράφων έχει ασχοληθεί με το θέμα της υγείας και της μακροζωίας στην Ικαρία στο βιβλίο «Το Θεραπευτήριο του Αιγαίου» και θεωρεί ότι η συζήτηση που άνοιξε ο Saul Justin Newman είναι χρήσιμη, αρκεί να μην συγχέονται τα ερωτήματα της δημογραφίας με εκείνα της ιατρικής, της επιδημιολογίας και της κοινωνιολογίας.

The post Ικαρία όταν η αμφισβήτηση των αριθμών δεν αρκεί για να αμφισβητήσει την πραγματικότητα appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Το τελευταίο διάστημα δημοσιεύματα που βασίζονται στο βιβλίο Morbid του πρωτοεμφανιζόμενου Βρετανού ερευνητή Saul Justin Newman επιχειρούν να αμφισβητήσουν τη φήμη της Ικαρίας ως τόπου μακροζωίας. Η κριτική στην έρευνα γύρω από τις λεγόμενες «Blue Zones» είναι θεμιτή. Η επιστήμη οφείλει να εξετάζει, να αμφισβητεί και να επανελέγχει τα δεδομένα της.

Όμως άλλο πράγμα η αμφισβήτηση και άλλο η δημιουργία εντυπώσεων.

Ο άνθρωπος που αμφισβητεί τη μακροζωΐα στην Ικαρία: Λάθη στα ληξιαρχεία ή απάτη για συντάξεις

Στο συγκεκριμένο αφήγημα γίνεται συχνά αναφορά σε περιπτώσεις λανθασμένων μητρώων, ανθρώπων που παρέμεναν καταγεγραμμένοι μετά τον θάνατό τους και περιπτώσεων παράνομης είσπραξης συντάξεων. Πρόκειται για πραγματικά περιστατικά που καταγράφηκαν στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες, όπως η Ιαπωνία. Το ερώτημα όμως είναι απλό:

Υπάρχει έστω μία τεκμηριωμένη περίπτωση στην Ικαρία που να αποδεικνύει ότι η φήμη της μακροζωίας του νησιού βασίστηκε σε ανθρώπους που είχαν πεθάνει αλλά εμφανίζονταν ως ζωντανοί για να εισπράττονται συντάξεις;

Μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί κάποιο τέτοιο στοιχείο.

Αντίθετα, αυτό που συμβαίνει είναι ότι ένα γενικό πρόβλημα διοικητικών μητρώων χρησιμοποιείται για να δημιουργήσει έναν συνειρμό στον αναγνώστη: αφού υπήρξαν νεκροί που εμφανίζονταν ως ζωντανοί σε ορισμένες περιπτώσεις, τότε ίσως κάτι αντίστοιχο να εξηγεί και τη μακροζωία της Ικαρίας.

Όμως οι συνειρμοί δεν είναι αποδείξεις.

Η Ικαρία δεν έγινε γνωστή διεθνώς επειδή κάποια ληξιαρχεία έγραφαν λάθος ηλικίες. Έγινε γνωστή επειδή οι άνθρωποι που καταγράφονταν ως υπερήλικες υπήρχαν πραγματικά. Ζούσαν στα χωριά, συμμετείχαν στην καθημερινή ζωή, έδιναν συνεντεύξεις, ήταν γνωστοί στους συγχωριανούς τους και στις τοπικές κοινωνίες. Πολλοί από εκείνους που εμφανίστηκαν στα ντοκιμαντέρ και στις έρευνες των προηγούμενων δεκαετιών έφυγαν από τη ζωή λίγα χρόνια αργότερα, γεγονός που από μόνο του καταρρίπτει το αφήγημα περί «ανθρώπων που υπήρχαν μόνο στα χαρτιά».

Βεβαίως, σε παλαιότερες εποχές δεν ήταν σπάνιο να υπάρχουν αποκλίσεις στην ακριβή καταγραφή της ημερομηνίας γέννησης, ιδιαίτερα στην ελληνική ύπαιθρο των αρχών του 20ού αιώνα. Αυτό όμως είναι εντελώς διαφορετικό από τον ισχυρισμό περί οργανωμένης ή εκτεταμένης απάτης.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η Ικαρία δεν κατασκεύασε η ίδια τον μύθο των Blue Zones. Δεν ήταν οι Ικαριώτες που ξεκίνησαν μια παγκόσμια καμπάνια προώθησης της μακροζωίας τους. Η ένταξη του νησιού στις Blue Zones προήλθε από εξωτερικούς ερευνητές, δημοσιογράφους και παραγωγές ντοκιμαντέρ. Μάλιστα, αν κρίνει κανείς από το πόσο περιορισμένα αξιοποιήθηκε εμπορικά αυτή η δημοσιότητα, θα μπορούσε να πει ότι η Ικαρία μάλλον δεν εκμεταλλεύτηκε ποτέ τη φήμη της στον βαθμό που θα έκανε οποιοσδήποτε άλλος τουριστικός προορισμός.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν κάθε αναφορά ηλικίας 100 ή 105 ετών ήταν απολύτως ακριβής. Το ερώτημα είναι αν η Ικαρία παρουσίαζε και παρουσιάζει χαρακτηριστικά που συνδέονται με καλύτερη υγεία και αυξημένο προσδόκιμο ζωής. Η καθημερινή φυσική δραστηριότητα, η μεσογειακή διατροφή, οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί, η περιορισμένη αστικοποίηση και ο διαφορετικός ρυθμός ζωής αποτελούν στοιχεία που έχουν καταγραφεί επανειλημμένα και δεν μπορούν να διαγραφούν με μια γενίκευση περί «λαθών στα ληξιαρχεία».

Η συζήτηση για τη μακροζωία αξίζει να γίνεται με επιστημονική σοβαρότητα. Αλλά αν κάποιος θέλει να αμφισβητήσει την ιδιαίτερη θέση της Ικαρίας, οφείλει να το κάνει με στοιχεία που αφορούν την Ικαρία και όχι με ιστορίες από άλλες χώρες ή με γενικεύσεις που αφήνουν υπονοούμενα χωρίς αποδείξεις.

Η επιστήμη χρειάζεται αμφισβήτηση. Χρειάζεται όμως και τεκμηρίωση. Και μέχρι να παρουσιαστούν πραγματικά στοιχεία που να αποδεικνύουν το αντίθετο, η μακροζωία που χαρακτήρισε γενιές Ικαριωτών παραμένει μια πραγματικότητα που έζησαν, είδαν και θυμούνται οι ίδιοι οι κάτοικοι του νησιού.

The post Η Μακροζωία της Ικαρίας δεν είναι ένας μύθος που καταρρίπτεται με γενικεύσεις appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Στόχος της εκδήλωσης είναι να τιμηθούν οι ηλικιωμένοι του τόπου, μέσα από ομιλίες και παρουσιάσεις ιστοριών ζωής που αναδεικνύουν τις εμπειρίες, τις μνήμες και τη σοφία των ανθρώπων που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της τοπικής κοινωνίας.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μπουφέ με παραδοσιακά εδέσματα και τοπικό κρασί, ενώ τη βραδιά θα πλαισιώσει ζωντανή μουσική.

Παράλληλα, συμμετέχει και το Λύκειο Ελληνίδων, συμβάλλοντας στη σύνδεση των γενεών και στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η εκδήλωση αποτελεί μια ευκαιρία αναγνώρισης της προσφοράς των μεγαλύτερων ηλικιακά κατοίκων της Ικαρίας, αλλά και μια υπενθύμιση της σημασίας της ενεργού συμμετοχής τους στην κοινωνική ζωή του νησιού.

Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό.

Δείτε την εκδήλωση του 2025 μέσα απο τον φακό της Ικαριακής

The post Ικαρία – Ενεργό Γήρας: Εκδήλωση τιμής στους ηλικιωμένους στο Γιαλισκάρι appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Απόσπασμα από το παράρτημα της 5ης έκδοσης (που θα κυκλοφορήσει σύντομα), του βιβλίου μου: «ΤΟ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ»
Το Γενικό Νοσοκομείο Ικαρίας δεν είναι ένα «τυπικό επαρχιακό νοσοκομείο». Είναι κατάκτηση των ίδιων των Ικαριωτών.
Δεν χαρίστηκε. Δεν ήρθε από «άνωθεν πολιτική». Χτίστηκε με επιμονή, προσωπική εργασία και –κυρίως– με χρήματα των Ικαριωτών του νησιού και της διασποράς. Και μέχρι σήμερα εξακο-
λουθεί να στηρίζεται από αυτούς.
Το Νοσοκομείο Ικαρίας είναι σύμβολο συλλογικής ιατρικής ευθύνης – ένα παράδειγμα κοινοτικής οργάνωσης που δείχνει πως η Ιατρική μπορεί να ανθίσει ακόμη και σε τόπους απομονωμένους, όταν υπάρχει όραμα και συμμετοχή. Χτίστηκε με κόπο, εθελοντισμό και πείσμα. Οι κάτοικοι, μαζί με τους Ικαριώτες της Αμερικής, του Καναδά και της Αυστραλίας, εργάστηκαν, πρόσφεραν, συγκέντρωσαν χρήματα και στήριξαν έμπρακτα την ανέγερση και τον εξοπλισμό του. Ήταν έργο κοινό, καρπός εμμονής και αγάπης για τον τόπο· μια πράξη πίστης στη δύναμη της ίδιας της κοινωνίας.
Να το πούμε καθαρά: ό,τι είναι σήμερα, οφείλεται στους Ικαριώτες.
Η ιστορία της υγείας στην Ικαρία είναι μια ιστορία αγώνα, αλληλεγγύης και διορατικότητας.
Το Νοσοκομείο Ικαρίας δεν υπήρξε «δώρο» κανενός· ήταν κατάκτηση.
Σήμερα, δεκαετίες μετά, το Νοσοκομείο Ικαρίας λειτουργεί με υποδειγματικό τρόπο. Εξυπηρετεί όχι μόνο τους κατοίκους του νησιού, αλλά και ασθενείς από τους Φούρνους και τα γύρω νησιά.
Το πείσμα να μη στερηθεί το νησί τον γιατρό του· να μην εξαρτάται η φροντίδα της υγείας από την απόσταση ή τη γραφειοκρατία.
Το ίδιο αυτό πνεύμα μπορεί να γίνει και ο θεμέλιος λίθος της νέας εποχής των Θέρμων.
Και είναι ένα νοσοκομείο που λειτουργεί καλά, όχι στο «περίπου».
Με σύγχρονες υποδομές που άλλες νησιωτικές μονάδες δεν έχουν:
• Αξονικός τομογράφος.
• Μονάδα τεχνητού νεφρού (αιμοκάθαρση).
Αυτό σημαίνει ότι, εάν ο «Απόλλων» ανασυσταθεί σωστά, η Ικαρία έχει ήδη ένα ισχυρό ιατρικό υπόβαθρο, ώστε η λουτροθεραπεία να μην είναι
«μονωμένο λουτρό», αλλά ενταγμένη ιατρική πράξη με υποστήριξη. Από θεραπευτικό νησί, σε ιατρικά εποπτευόμενη λουτρόπολη.
Από τα χρόνια του γιατρού και κοινοτάρχη Μαρίνου Λεφέ, που πρώτος συνέδεσε την Ιατρική με τις ιαματικές πηγές των Θέρμων, έως την ίδρυση του Νοσοκομείου Ικαρίας, το νησί απέδειξε πως η φροντίδα της υγείας μπορεί να είναι έργο συλλογικό και όχι κρατική παραχώρηση.
Το νοσοκομείο δεν είναι ανταγωνιστής των λουτρών.
Είναι το ιατρικό θεμέλιο που επιτρέπει η θεραπεία με ραδόνιο να είναι ασφαλής, τεκμηριωμένη, πιστοποιήσιμη.
Χωρίς νοσοκομείο δεν υπάρχει ιαματικό κέντρο με διεθνές κύρος. Με νοσοκομείο υπάρχει προοπτική.
Η Ικαρία είναι προνομιούχα: έχει ήδη αυτό το θεμέλιο. Το Νοσοκομείο Ικαρίας έχει όλα τα εχέγγυα να λειτουργήσει ως επιστημονικός και ιατρικός πυλώνας του Υδροθεραπευτηρίου «Απόλλων».
Με την παρουσία ειδικών γιατρών, φυσικοθεραπευτών και τεχνολόγων υγείας, μπορεί να εξασφαλίσει τη συνεχή ιατρική επίβλεψη των λουομένων και την ασφαλή διεξαγωγή των θεραπειών με ραδόνιο.
Η λειτουργική σύνδεση μεταξύ νοσοκομείου και λουτρών θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο συνεργασίας δημόσιας υγείας και ιαματικής Ιατρικής:
το Νοσοκομείο θα προσφέρει ιατρική αξιολόγηση και παρακολούθηση, ενώ τα Θέρμα θα παρέχουν την ήπια, φυσική θεραπεία του νερού.
Μια τέτοια σύζευξη θα συνδυάζει την επιστήμη με τη φύση, την κλινική εμπειρία με τη λουτρική παράδοση.
Η προοπτική ενός Εθνικού Κέντρου Ιαματικής Ιατρικής. Αναγκαία Σύζευξη: Νοσοκομείο Ικαρίας και Υδροθεραπευτήριο «Απόλλων»
Έτσι, η Ικαρία, με την ιστορική της εμπειρία και τη μοναδική ενεργό κοινότητα, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε Εθνικό Κέντρο Ιαματικής Ιατρικής και Μακροζωίας, ένα σημείο αναφοράς για όλη την Ελλάδα και τη Μεσόγειο.
Ένα τέτοιο κέντρο θα ενοποιούσε την κλινική Ιατρική, τη φυσικοθεραπεία και τη ραδονιούχο λουτροθεραπεία, θα συνεργαζόταν με πανεπιστήμια και ερευνητικά ινστιτούτα, και θα λειτουργούσε ως κόμβος εκπαίδευσης και αποκατάστασης.
Η ενεργός συμμετοχή της ομογένειας είναι και πάλι κρίσιμη. Οι Ικαριώτες της διασποράς έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν όχι μόνο τους πόρους, αλλά και την πίστη για να στηρίξουν ένα τέτοιο όραμα.
Επενδύσεις σε υποδομές, υποτροφίες για νέους επιστήμονες, συνεργασίες με ιατρικά ιδρύματα του εξωτερικού, όλα αυτά μπορούν να αποτελέσουν τα θεμέλια της επόμενης μέρας.

Σύγκριση
Το Εμπειρίκειο Γηροκομείο–Νοσοκομείο Άνδρου αποτελεί ένα από τα παλαιότερα και ιστορικότερα ιδρύματα υγείας της Νεότερης Ελλάδας. Η οικοδόμησή του ξεκίνησε το 1896 και ολοκληρώθηκε το 1899, ως καρπός του οράματος και της γενναιοδωρίας του εμπνευσμένου εφοπλιστή και δημάρχου Άνδρου Κωνσταντίνου Εμπειρίκου και των πέντε γιων του, επίσης εφοπλιστών. Σε μια εποχή όπου το κράτος αδυνατούσε να οργανώσει στοιχειώδεις κοινωνικές δομές, η ιδιωτική πρωτοβουλία ανέλαβε να καλύψει ζωτικές ανάγκες του τόπου, δημιουργώντας ένα ίδρυμα πρωτοποριακό για τα δεδομένα της εποχής του.

Σήμερα, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, το Εμπειρίκειο εξακολουθεί να λειτουργεί χάρη στην εποπτεία και την αρωγή του δισέγγονου του ιδρυτή, Επαμεινώνδα Εμπειρίκου. Ωστόσο, η λειτουργία του έχει περιοριστεί αποκλειστικά στο γηροκομείο, το οποίο εξακολουθεί να προσφέρει τις υπηρεσίες του δωρεάν και με υποδειγματικό τρόπο στους τροφίμους του. Το νοσοκομειακό σκέλος, το οποίο στο μεταξύ περιήλθε σε κρατική εποπτεία, αφέθηκε σταδιακά να απαξιωθεί, με αποτέλεσμα να υποβαθμιστεί τελικά σε Κέντρο Υγείας. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει με σαφήνεια τα όρια και τις παθογένειες της κρατικής διαχείρισης, όταν αυτή δεν συνοδεύεται από σταθερό ενδιαφέρον, έλεγχο και όραμα.

Από την άλλη πλευρά, το Γενικό Νοσοκομείο Ικαρίας (Πανικάριο) αφηγείται μια διαφορετική αλλά εξίσου διδακτική ιστορία. Οι εργασίες κατασκευής του ξεκίνησαν στις 4 Αυγούστου 1957, ολοκληρώθηκαν το 1958 και τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν το 1959. Η Ικαρία, νησί αντίστοιχου ή και μικρότερου μεγέθους από την Άνδρο, δεν διέθετε εφοπλιστές ούτε ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες. Διέθετε, όμως, κάτι εξίσου πολύτιμο: τους Καριώτες και τις Καριωτίνες.

Το νοσοκομείο χτίστηκε κυριολεκτικά με τα χέρια των κατοίκων, με το υστέρημά τους, με προσωπική εργασία και με τη συνδρομή των απόδημων συμπατριωτών τους. Παρά τη διαχρονική σχετική αδιαφορία του κρατικού μηχανισμού, η τοπική κοινωνία δεν περιορίστηκε σε παθητικό ρόλο. Αντίθετα, εξακολούθησε να στηρίζει το νοσοκομείο, να το εξοπλίζει με σύγχρονα μέσα μέσω δωρεών και, κυρίως, να διεκδικεί ενεργά και επίμονα την υποχρεωτική συνδρομή του κράτους. Έτσι, το Πανικάριο δεν επιβίωσε απλώς, αλλά εξελίχθηκε σε ζωντανό και λειτουργικό πυλώνα δημόσιας υγείας για το νησί.

Το συμπέρασμα από αυτή τη σύγκριση είναι σαφές και διαχρονικό. Έχει αποτυπωθεί ήδη από την αρχαιότητα στη λαϊκή σοφία με τη φράση: «Συν Αθηνά και χείρα κίνει». Δεν αρκεί να περιμένουμε από άλλους – από το κράτος, από ευεργέτες ή από ευνοϊκές συγκυρίες – να μας εξασφαλίσουν όσα χρειαζόμαστε. Η συλλογική ευθύνη, η ενεργός συμμετοχή και η ιδιωτική πρωτοβουλία μπορούν να επιτύχουν θαύματα, είτε πρόκειται για μεγάλους εθνικούς ευεργέτες είτε για απλούς πολίτες που δρουν ενωμένοι.

Η ιστορία των δύο νοσοκομείων δεν είναι απλώς μια ιστορική αναδρομή· είναι ένα ζωντανό μάθημα κοινωνικής αυτοσυνείδησης και δράσης.

Γιώργος Δ. Καλλιβρούσης

The post Το Νοσοκομείο Ικαρίας και η νέα εποχή των Θερμών – του Γιώργου Δ. Καλλιβρούση appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Η Ικαρία ποτέ δεν ερημώθηκε και πάντα η οροσειρά της κατοικούνταν επί όλους αυτούς τους αιώνες. Σε αυτές τις συνθήκες εκδηλώθηκαν συμπεριφορές που σήμερα ορίζονται από έννοιες όπως η αλληλεγγύη και η φροντίδα. Ήταν η εποχή που δεν υπήρχε η σημερινή έννοια «φτώχεια». Είναι καταγραμμένο από τον επίσκοπο Γεωργειρήνη σε κείμενο (περίπου το 1670) ότι οι Ικάριοι δεν είχαν επίγνωση της φτώχειας τους, ήταν ικανοποιημένοι και μακρόβιοι, και ζούσαν χωρίς πρόβλεψη, με τον «άρτον τον επιούσιον».

Πώς γινόταν αυτό;

Δεν υπήρχε ο σημερινός εγκεφαλικός διαχωρισμός μεταξύ κοινωνίας, οικονομίας, περιβάλλοντος, αυτά ήταν όλα μαζί. Έτσι, σε όλη αυτή τη μακραίωνη περίοδο, διαμορφώθηκε ένα ήθος, ένας τρόπος συμπεριφοράς και συμβίωσης μεταξύ των ανθρώπων, που σήμερα, στη νεωτερική εποχή, ονομάζουμε έθιμα.

Υπήρχε η αξία του νοικοκύρη, η αξία του καλού ανθρώπου που περιείχε και τη λειτουργική του συμπεριφορά απέναντι στην οικογένεια, στους συγχωριανούς και η αναγνώριση της αξίας του μέσα στο χωριό και στην περιοχή. Αυτοί ήταν και οι δημογέροντες που εκλέγονταν δια βοής μια φορά το χρόνο και ήταν ανακλητοί, για να ρυθμίζουν τις εσωτερικές υποθέσεις μεταξύ των μελών της τοπικής κοινωνίας αλλά κυρίως για τη σχέση του χωριού ή της περιοχής με τους άλλους, άλλων περιοχών, της κοινής δημογεροντίας (κοινή σφραγίδα της Ικαρίας αποτελούμενης από τρία μέρη που έφεραν οι τρεις δημογεροντίες Φαναρίου, Μεσαριάς και Περαμεριάς), της ρύθμισης της σχέσης με την ευρύτερη περιοχή (π.χ. Τετράνησος- Ικαρία, Πάτμος, Λέρος, Κάλυμνος) ή με την ευρύτερη εξουσία, τον Αυτοκράτορα, το Σουλτάνο, τον Γενοβέζο.

Αυτή η κοινωνία του Αθέρα ζούσε «πρωτοχριστιανικά» και φρόντιζε για όλους, γιατί κανένας και καμία δεν περίσσευε. Έτσι αναπτύχθηκε ένα σύστημα φροντίδας και αλληλεγγύης που περιλάμβανε και τους μη έχοντες, είτε περιστασιακά είτε μόνιμα ως άκληροι, υπέργηροι, ζαβοί, κουτσοί, κλπ.

Αν δούμε με μεγαλύτερη λεπτομέρεια αυτό το ήθος με τα μεθοδολογικά γυαλιά και τις ταξινομήσεις του σήμερα, με τη λογική της λαογραφίας. Στη διάρκεια όλου του χρόνου υπήρχαν πολλές ευκαιρίες για «συλλογική» διατροφή, για έθιμα που έτρεφαν και τους μη έχοντες.

Ο άρτος της Κυριακάτικης λειτουργίας αποτελούσε ένα βδομαδιάτικο Κυριακάτικο σιτηρέσιο. Ευκαιριακά αλλά συχνά υπήρχαν και τα κόλλυβα των μνημοσύνων, συνήθως Σάββατο. Αυτά αποτελούσαν τη βδομαδιάτικη συντήρηση των ζωντανών, και φυσικά και των πεινασμένων, και αυτών που σήμερα λέμε «φτωχους».

Μάλιστα, την Κυριακή του Πάσχα, στα αντίλαμπρα, γινόταν ένα συλλογικό πανηγύρι του χωριού, με προσφορές από τους έχοντες (που δεν κατονομάζονταν), που το έλεγαν μνημόσυνα, ή αγάπες (πρωτοχριστιανικό) ώστε να φάνε καλά, μετά από 40 μέρες νηστείας, όλοι, έχοντες και μη έχοντες.

Αλλά ας τα πάρουμε από την αρχή. Το Καλοκαίρι γενικά η τροφή ήταν άφθονη. «Αύγουστε καλέ μου μήνα, νάσουν δυο φορές το χρόνο». Μετά οι τροφές άρχιζαν να λιγοστεύουν, να φθίνουν, την περίοδο του Φθινόπωρου.

Το Χειμώνα υπήρχαν τα Χοιροσφάγια, όπου ο κάθε νοικοκύρης που είχε χοίρο τον έσφαζε και τον έτρωγαν όλοι μαζί οι χωριανοί. Τα χοιροσφάγια γινόταν μεταξύ Δεκέμβρη και Αποκριάς. Με π.χ. 10 χοίρους σε ένα χωριό γινόταν 10 διαφορετικά τσιμπούσια, οπότε ένας που είχε χοίρο, έτρωγε κρέας 10 διαφορετικές μέρες, μιας και δεν υπήρχαν ψυγεία. Οι πόρτες του σπιτικού που είχε χοιροσφάι ήταν ανοιχτές και εκεί έτρωγαν έχοντες και μη έχοντες.

Τα κάλαντα της παραμονής των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων, που τότε τα έλεγαν και μεγάλοι, ήταν άλλη μια ευκαιρία για συλλογή τροφίμων, τόσο από τους έχοντες όσο και τους μη έχοντες.

Ξεχωριστή θέση στην Ικαρία είχε το έθιμο του Άη Βασίλη, ανήμερα την Πρωτοχρονιά, όπου οι καλαντιστές, παρέες -παρέες, τραγουδούσαν «την πόρταν ήβραμ’ ανοιχτή, θαρρώ πως έχει και πηχτή, φοινίκια λουκουμάδες, και κρασί με τις οκάδες», έμπαιναν σε κάθε σπίτι και έβρισκαν ένα στρωμένο τραπέζι με όλα τα καλά, κάθονταν, έτρωγαν, έπιναν και έλεγαν, μέσα σε ένα κλίμα γενικής ευφορίας, διάφορες ευχές και πειράγματα «εσένα πρέπει αφέντη μου στις λίρες να καθίζεις…»

Τις μέρες του Τρωδίου, την περίοδο της Αποκριάς υπήρχαν πολλά δρώμενα από χωριό σε χωριό, με άφθονο κρασί, τυριά και κρεατικά και με έντονη περιπαιχτική διάθεση για τους παπάδες, τους ασώτους, τις γριές κλπ. Τα «πρόστυχα» στιχάκια, σε ένα ευγονικό κλίμα, ήταν άφθονα, καθώς όλοι και όλες προετοιμάζονταν για την Άνοιξη, που αν δεν τραγουδούσαν, δε χόρευαν και δεν έπιναν, πίστευαν ότι δεν θάναι καλή η συνέχεια της Άνοιξης, του Καλοκαιριού, και δεν θάχαμε καλά γεννητούγια στα στάρια, στα γίδια, στις λεχώνες κάθε είδους.

Το σαρανταήμερο όλη η τοπική κοινωνία έπεφτε στη Νηστεία του Πάσχα, έχοντας ως βάση κοινής τροφής τον κυριακάτικο άρτο και τα κόλυβα, μέχρι τη μέρα του Λαζάρου, τα σχετικά κάλαντα και τις λαζαρίνες, τα άζυμα κουκλάκια που μοιράζονταν σε όλους.

Στην Ανάσταση και στο Πάσχα όλα τα σπίτια ήταν ανοιχτά. Όπως προανέφερα υπήρχε και το έθιμο των Μνημοσύνων στα Αντίλαμπρα.

Υπήρχαν όμως και άλλες ευκαιρίες μέσα στο χρόνο, γάμοι, βαφτίσεις, ονομαστικές εορτές, Φανουρόπιτες, βεγγέρες, και εκεί είχαν την ευκαιρία (για να μην πούμε προτεραιότητα) να τρέφονται και οι μη έχοντες.

Άφησα τελευταία τα πανηγύρια, όπου κυριαρχούσε η Πρόθεση, που τώρα τελευταία, που τα πανηγύρια απόκτησαν εμπορικό χαρακτήρα, στα περισσότερα δεν «προτίθεται» κάτι. Η Πρόθεση ήταν με πολύ χαμηλό αντίτιμο (ή και καθόλου, ως προσφορά) κατσικίσιος ζωμός, (η πρόθεση) για να στανιάρεις, αφού πεζοπορούσες για να φτάσεις στο πανηγύρι), που προσφέρονταν μαζί με ένα καρβέλι ψωμί και ένα κιλό κρασί. Έτσι μπορούσαν και οι μη έχοντες να πανηγυρίσουν. Ήταν μια πολύ πετυχημένη συνταγή για συλλογικό γλέντι όλη μέρα.

Έτσι επιβίωναν όλο το χρόνο, για χρόνια, για αιώνες οι τοπικές κοινωνίες της Ικαρίας. Με φροντίδα.

Όλα αυτά φυσικά, γίνονταν με διάφορες παραλλαγές σε όλη την Ελλάδα.

Σήμερα, που κυριαρχούν τα χρήματα, ο ανταγωνισμός, η αύξηση της παραγωγικότητας, γεννήθηκε και η έννοια του φτωχού. Επί αιώνες, που οι Ικάριοι δεν είχαν επίγνωση της φτώχειας τους, η αληλλεγγύη, η φροντίδα, η συντροφικότητα ήταν το κυρίαρχο ήθος.

Καλή χρονιά!

The post Τα «οικονομικά» μιας αλληλέγγυας οικονομίας: Η περίπτωση της Ικαρίας appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Η εκδήλωση ήταν εμπνευσμένη από το παραδοσιακό βιβλίο μαγειρικής της Ειρήνης Γερμανού, μιας πρωτοπόρου γυναίκας που άφησε αναμφισβήτητο αντίκτυπο στην πολιτιστική και γαστρονομική σκηνή της Αυστραλίας, ανοίγοντας το δρόμο μέσω των εστιατορίων της και της παρουσίας της στα μέσα ενημέρωσης για την υπεράσπιση της αυθεντικής ελληνικής διατροφής.

Ο αξιότιμος Chris Kourakis (Πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου της ΑΕ) και η Tina Germanos (Ιδρύτρια της Kitchenhand, μιας εταιρείας τροφίμων εμπνευσμένης από την Ικαριακή διατροφή που προάγει τη μακροζωία και την ολοκλήρωση) ήταν οι γαστρονομικοί οδηγοί της εκδήλωσης, μοιράζοντας και επιδεικνύοντας δύο συνταγές από το βιβλίο μαγειρικής της Ειρήνης.

Neoléa: Μια νέα διαγενεακή πρωτοβουλία

Η Neoléa (που είναι η ελληνική λέξη για τη «Νεολαία») είναι μια πρωτοβουλία αφιερωμένη στην υποστήριξη, τον εορτασμό και τη σύνδεση της επόμενης γενιάς των Ελλήνων Αυστραλών μεταξύ τους και με την πολιτιστική τους κληρονομιά.

Η πρόεδρος της Επιτροπής Neoléa, Αναστασία Μαυρίδη, καλωσόρισε όλους και εξήγησε ότι η Neoléa γεννήθηκε «από αυτή την έμφυτη επιθυμία να συνδεθούμε με την πολιτιστική μας ταυτότητα και κληρονομιά με έναν πιο αυθεντικό τρόπο και να εξερευνήσουμε τι σημαίνει όχι μόνο να είσαι Έλληνας αλλά και Ελληνοαυστραλός».

“Στόχος μας είναι να συμβάλουμε στην οικοδόμηση ενός δυναμικού μέλλοντος που θα τιμά την κληρονομιά των προγόνων μας”.

Η Neoléa θα αποτελέσει πηγή για την GOCSA για τη δημιουργία νέων πρωτοβουλιών για τη νεολαία, την προώθηση του διαγενεακού διαλόγου, την ενθάρρυνση της διατήρησης της γλώσσας και τη δημιουργία ουσιαστικών κοινοτικών συνδέσεων.

Δείτε εδώ ένα σύντομο βίντεο της εκδήλωσης—>

Η πρωτοβουλία Syllogo: Διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς

Στο πλαίσιο του ταξιδιού της Neoléa, η Αναστασία παρουσίασε το πρώτο τους έργο, την «Πρωτοβουλία Syllogo».

Σκοπός της Πρωτοβουλίας Syllogo είναι να στηρίξει τους τοπικούς ελληνικούς συλλόγους και σωματεία αναδεικνύοντας τη μοναδική περιοχή τους και γιορτάζοντας τους ανθρώπους που αποτελούν μέρος αυτής της κληρονομιάς.

Οι δηλωμένοι στόχοι τους μέσω αυτής της πρωτοβουλίας είναι, μέσω μιας σειράς συνεργατικών εκδηλώσεων, «να διατηρήσουν και να μοιραστούν την πολιτιστική γνώση για να συνδέσουν και να εμπλέξουν τις μελλοντικές γενιές».

Η Αναστασία εξήγησε ότι: «Οι Σύλλογοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στα πρώτα χρόνια της μετανάστευσης και βοήθησαν στη διαμόρφωση μιας πολυπολιτισμικής Αυστραλίας. Παραδοσιακά ιδρύθηκαν από τους μετανάστες για να παρέχουν ένα σπίτι μακριά από το σπίτι. Οι Συλλογοι ήταν ένα μέρος για τους νεοαφιχθέντες, με κοινή κληρονομιά και αξίες, για να συνδεθούν και να κοινωνικοποιηθούν – ένας χώρος όπου μπορούσαν να αγκαλιάσουν την αίσθηση της κοινότητας και του ανήκειν».

Ο Δρ John Cartledge, πρόσφατος απόφοιτος διδακτορικού, συζήτησε τη βαθιά ριζωμένη ιστορία της Πανικαριακής Αδελφότητας και της Ικαριακής κοινότητας στην Α.Ε..

«Η Παν-Ικαριακή Αδελφότητα της Αυστραλίας ιδρύθηκε το 1958… με 35 συμμετέχοντες… Από τότε, είναι η πιο σταθερά ενεργή ελληνική ομογενειακή κοινότητα στη SA…» εξήγησε.

«Ο πρώτος καταγεγραμμένος Ικαριώτης στη Νότια Αυστραλία έφτασε και εγκαταστάθηκε στο Πορτ Πίρι το 1910, ξεκινώντας μια αλυσίδα μετανάστευσης Ικαριωτών στο Πορτ Πίρι τη δεκαετία του 1910 και του 20…

«Μέχρι το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, πάνω από 250 Ικαριώτες είχαν μεταναστεύσει στην Αυστραλία, σχεδόν 200 από αυτούς εγκαταστάθηκαν στη Νότια Αυστραλία. Από τη μαζική μετανάστευση μετά τον πόλεμο και λόγω του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, αυτό οδήγησε σε αριθμούς απαραίτητους για την ίδρυση της Ικαριώτικης Βορειοηπειρωτικής Κοινότητας».

Μια γεύση της Ικαρίας: επίδειξη μαγειρικής στα χέρια

Μετά την επίσημη έναρξη, οι συμμετέχοντες συγκέντρωσαν τα μαγειρικά τους εφόδια και η επίδειξη ξεκίνησε. Η πρώτη συνταγή που επιδείχθηκε ήταν το φύλλο κρούστας, ένα παραδοσιακό φύλλο γνωστό για τη λεπτή και ντελικάτη υφή του. Ο κ. Κουράκης και η κ. Γερμανός ξεκίνησαν παρουσιάζοντας την ιστορία και τη σημασία της Κρούστας και της Χορτόπιτας στην Ικαρία.

Υπογράμμισαν τη σημασία της χρήσης φρέσκων, τοπικών συστατικών, τα οποία έχουν κεντρική σημασία για την αυθεντικότητα και τη γεύση αυτών των παραδοσιακών πιάτων, και της μη σπατάλης οποιουδήποτε μέρους των λαχανικών. Ο κ. Κουράκης και η κ. Γερμανός εξήγησαν τη σημασία κάθε βήματος και επισκέφθηκαν τα τραπέζια των συμμετεχόντων για να διασφαλίσουν ότι κάθε τραπέζι επιτυγχάνει τη σωστή συνοχή του παστίτσιο.

Οι συμμετέχοντες καθοδηγήθηκαν από τον κ. Κουράκη και την κ. Γερμανό, ακολουθώντας τις διαδικασίες ζύμωσης, ανάμιξης και έλασης του δικού τους Κρούστα. Αφού όλοι είχαν το δικό τους Κρούστα για το σπίτι, ο κ. Κουράκης και η κ. Γερμανός ετοίμασαν το μείγμα της γέμισης, γεμίζοντας την αίθουσα με δελεαστικά αρώματα, μεταφέροντας τους πάντες στις κουζίνες της Ικαρίας.

Για την ολοκλήρωση της εκδήλωσης, ο κ. Κουράκης και η κ. Γερμανός συμμετείχαν σε ένα πάνελ ερωτήσεων και απαντήσεων με τον Πρόεδρο της Παγκύπριας Αδελφότητας Ικαρίας ΑΕ, Γιώργο Γκρόνθο, με συντονίστρια τη Neoléa. Κατά τη διάρκεια αυτής της συζήτησης στο πάνελ, σερβιρίστηκε χορτόπιτα σε όλους τους παρευρισκόμενους για να δοκιμάσουν το τελικό προϊόν όπως προβλέπεται από τη συνταγή της Ειρήνης. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ιστορία της Ικαριώτικης κοινότητας, στη διαδρομή της κοινότητας μέχρι σήμερα και στις στρατηγικές για το πώς η Neoléa της ΑΕ μπορεί να διασφαλίσει τη διατήρηση του πολιτισμού για τις επόμενες γενιές.

Φεύγοντας, οι συμμετέχοντες πήραν μαζί τους όχι μόνο τις συνταγές και τις τεχνικές για την Κρούστα και την Χορτοπίτα Ικαρίας, αλλά και μια ανανεωμένη αίσθηση αισιοδοξίας για το μέλλον του ελληνικού πολιτισμού στην Α.Ε.. Η εκδήλωση ήταν κάτι περισσότερο από μια απλή επίδειξη μαγειρικής- ήταν μια γιορτή της κοινότητας και των διαχρονικών παραδόσεων της Ικαρίας – αποδεικνύοντας τη δύναμη του φαγητού να φέρνει τους ανθρώπους κοντά και να διατηρεί τις πολιτιστικές παραδόσεις.

*Η επιτροπή της Νεολέας αποτελείται από τους: Αναστασία Μαυρίδη (πρόεδρος), Mikayla Bolkus, Χλόη Κουράκη, Γιώργο Φουμάκη, Χλόη Κατωπόδη και Σοφία Ζαβλάγκα.

*Όλες οι φωτογραφίες είναι πνευματικά δικαιώματα The Greek Herald / Peter Tantalos

Πηγή: greekherald.com.au

The post Η καρδιά της Ικαρίας χτυπά δυνατά και στην Αυστραλία – Ενεργή η ικαριακή ομογένεια στα πέρατα του κόσμου appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Καταρρίπτεται ο μύθος περί μακροζωίας στην Ικαρία – Η περιοχή της Ελλάδας που οι κάτοικοι ζουν περισσότερο.

Ανάμεσα στις ενστάσεις, διαβάστε την παρακάτω, και αυτή του Γιώργου Δ. Καλλιβρούση, ιατρό και συγγραφέα του βιβλίου “Το θεραπευτήριο του Αιγαίου” το οποίο αναφέρεται στις ιαματικές πηγές της Ικαρίας.

Η μακροζωία συνεχίζει να είναι ένα “καυτό” θέμα για τους Ικαριώτες, από τη μία γιατί είναι πόλος έλξης τουριστικού ενδιαφέροντος και από την άλλη γιατί έχει εκμεταλλευτεί εμπορικά πολλάκις και εν αγνοία τους, μέσω του brand name “Blue Zones”, ένα από τα παραδείγματα το “τσάι” εμπνευσμένο από την Ικαρία που πωλείται με το γαλόνι.

Τσάι με το γαλόνι “εμπνευσμένο” από την Ικαρία και με τη σφραγίδα του Blue Zones

Είναι πολύ θετικό να μας προβληματίζει το θέμα της μακροζωίας αλλά ακόμη θετικότερο η διατήρηση του τίτλου “Ικαρία της μακροζωίας” , καθώς δεν χρειάζεται κάποιος να είναι επιστήμονας για να καταλάβει ότι πλέον οι συνθήκες είναι τέτοιες, διατροφή – περιβάλλον – συνήθειες – άγχος , όπου δεν φαίνεται να μας εξασφαλίζουν την μονιμότητα του τίτλου. Το μόνο σίγουρο και αδιαμφισβήτητο είναι ότι η Ικαρία είναι ένα από τα μέρη στο οποίο ζουν πολλοί ηλικιωμένοι που παραμένουν αρκετά υγιείς, σε σχέση και σύγκριση πάντα με τον υπόλοιπο πλανήτη.

Η Ικαρία της μακροζωίας –  μύθος ή πραγματικότητα; Είναι στο “χέρι” μας ποιό από τα δύο θα συνεχίσει να επικρατεί.

Ιωάννα Κυμηνά

Το άρθρο του κ. Καλλιβρούση στο koinonikisynohi.gr:

Πρόσφατα, «ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ» δημοσίευσε άρθρο με πηχυαίο τίτλο: «Αποκαλυπτική έρευνα κατέρριψε τον μύθο της Ικαρίας: H περιοχή της Ελλάδας που οι κάτοικοι ζουν περισσότερο»

Μετά την ανάγνωση του περιεχομένου του άρθρου, στο οποίο δεν αναφέρεται ούτε μια φορά η Ικαρία, παραμένει η απορία, το μεγάλο ερωτηματικό: Προς τι ένα ψευδεπίγραφο κείμενο και εφόσον δεν έχουν ιδέα από στατιστική και αξιολόγηση στατιστικών δεδομένων, γιατί μπερδεύουν και μπερδεύονται;

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή: Η Ικαρία οφείλει το όνομα της στον μύθο, δηλαδή τη μυθολογία, που θέλει τον Ίκαρο, τον ανυπάκουο γιό του Δαίδαλου, που παράκουσε τον πατέρα του να μη πλησιάσει τον ήλιο με τα κέρινα φτερά του, που έλιωσαν και βρήκε τραγικό θάνατο στους βράχους ενός νησιού του Αιγαίου, το οποίο πήρε, με μεσολάβηση του Ηρακλή, το όνομα του νεκρού νέου και μέχρι σήμερα λέγεται Ικαρία. Αυτά ως προς το παραμύθι. Η πραγματικότητα όμως δεν είναι μύθος και το νησί έκτοτε δεν έζησε παραμυθένια ζωή. Οι κάτοικοι του αγωνίστηκαν και ευδοκίμησαν εργατικοί, τίμιοι και μαχητικοί, ξεχώρισαν από τους γείτονες στο Αιγαίο και αλλού για τη ζωντάνια τους, το κέφι τους, τη λιτότητα τους, την έλλειψη άγχους και τη μακροζωία τους.

Το 2008, ο Βέλγος δημογράφος Michel Poulain ανακάλυψε ότι στο μικρό ελληνικό νησί της Ικαρίας, με 8.500 κατοίκους, το ποσοστό των ενενηντάρηδων και των εκατοστάρηδων ήταν σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σε ορισμένα ορεινά χωριά, ένας στους τρεις ανθρώπους έφτανε σε προχωρημένη ηλικία. Στο γειτονικό νησί της Σάμου, από την άλλη πλευρά, που απέχει μόλις δύο ώρες με το πλοίο, οι άνθρωποι γερνούσαν και πέθαιναν με τον ίδιο ρυθμό όπως στα δυτικά βιομηχανικά κράτη. Γιατί λοιπόν η μικρή φυλή των Ικαριωτών έσπασε τις στατιστικές;

Μαζί με τον Ιταλό γιατρό Gianni Pes και τον Αμερικανό δημοσιογράφο Dan Buettner, ο Poulain ταξίδεψε στο νησί το 2009 για να εξετάσει από κοντά τους ηλικιωμένους. Οι τρεις άνδρες έθεσαν ως στόχο να εντοπίσουν και να αναλύσουν τα προπύργια μακροζωίας, τα οποία αποκαλούν “Γαλάζιες Ζώνες”, σε όλες τις ηπείρους. Οι ερευνητές επαλήθευσαν τα στοιχεία ζωής των ηλικιωμένων, ξεκίνησαν μελέτες σχετικά με τον τρόπο ζωής και διατροφής και ο Buettner τις αναφέρει σε άρθρα και βιβλία.

Ο όρος “Γαλάζια Ζώνη” προέρχεται από το γεγονός ότι σημείωσαν τα μέρη στο χάρτη με μπλε χρώμα- πέντε “Γαλάζιες Ζώνες” είναι πλέον επίσημα επικυρωμένες: η Σαρδηνία, το ιαπωνικό νησί Οκινάουα, η κοινότητα των Αντβεντιστών  στη Λόμα Λίντα της Καλιφόρνια, η χερσόνησος Νικόγια στην Κόστα Ρίκα – και η Ικαρία.

Όλα αυτά είναι πλέον μια επιστημονική πραγματικότητα που τεκμηριώθηκε με διάφορες επακόλουθες έρευνες και μελέτες δημοσιευμένες σε έγκυρα επιστημονικά περιοδικά. Δεν είναι μύθος, η Μυθολογία σταμάτησε με την ονοματοδοσία του νησιού.

Οι στατιστικές του eurostat, που επικαλείται ο αρθρογράφος στο «ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ» αναφέρονται στην αλλαγή του προσδόκιμου ζωής, σε σχέση με το φύλο, στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε κάποιες επιμέρους περιοχές αυτών των χωρών. Δεν αναφέρονται στην ηλικιακή διάρθρωση, σε τοπικό επίπεδο εντός των χωρών.

Άλλο προσδόκιμο ζωής και άλλο ηλικιακή διάρθρωση, που αποτιμάται με τον λεγόμενο «δείκτη γήρανσης» και όχι με τη «θνησιμότητα», με την οποία αποτιμάται το προσδόκιμο ζωής.

Παράδειγμα: Στη Β έκδοση του βιβλίου «ΤΟ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ», του οποίου τυχαίνει να είμαι ο συγγραφέας, αναφέρεται ότι με βάση επίσημα στοιχεία του ΕΣΥΕ, «Η Ικαρία σημειώνει πολύ μεγαλύτερη τιμή του δείκτη γήρανσης (188,49) σε σύγκριση με την αντίστοιχη εθνική τιμή (110,01). Παράλληλα, ο δείκτης εξάρτησης υπολογίζεται σε 63,81 υψηλότερος του μέσου εθνικού (46,85). Και οι δύο δείκτες δείχνουν ότι τα δημογραφικά στοιχεία εμφανίζουν έναν σημαντικά γερασμένο πληθυσμό σε σύγκριση με την αντίστοιχη εθνική τιμή».

Πρόκειται για ξεκάθαρες αναφορές, σε σύγκριση με τις «θολές» του επίμαχου άρθρου, που αναφέρει ότι το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής στον Ελλαδικό χώρο είναι στην Περιφέρεια Ηπείρου (82,7 χρόνια) ακολουθούμενη από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου (82,3 χρόνια) και το μικρότερο στη Δυτική Ελλάδα και τα Ιόνια Νησιά (80,3). Αλλά κι εδώ αποσιωπά, ότι στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου ανήκει και η Ικαρία, της οποίας δεν αναφέρεται το προσδόκιμο ζωής και πόσο επηρεάζει τον μέσο όρο των άλλων νησιών (δεδομένου ότι η διπλανή Σάμος στη δημογραφική έρευνα του Βέλγου δημογράφου υπολειπόταν κατά πολύ της Ικαρίας).

Γενικά είναι απαραίτητο, δημοσιογράφοι, άσχετοι με την ύλη που θέλουν να δημοσιεύσουν, να είναι λίγο πιο συγκρατημένοι στα συμπεράσματά τους, ώστε να αποφεύγονται οι εντυπώσεις και  οι λάθος εκτιμήσεις.

«Κοντός ψαλμός αλληλούια»: Στην Ικαρία ζουν οι περισσότεροι υγιείς και ενεργοί ηλικιωμένοι, ενενήντα και πλέον, από ότι αλλού! (τίποτε άλλο)

Γιώργος Δ. Καλλιβρούσης

The post Ικαρία: Μακροζωία – προσδόκιμο ζωής και μια ευκαιρία για αναστοχασμό appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Οι συντάκτες του άρθρου με τίτλο “24 μυστικές παραλίες στη νότια Ευρώπη”μας ταξιδεύουν στην Ισπανία, τη Γαλλία, την Κροατία, την Ιταλία και την Πορτογαλία, αλλά βέβαια και στην Ελλάδα.

Σεϋχέλλες, Ικαρία

Για την παραλία Σεϋχέλλες, στην Ικαρία, ο Guardian επισημαίνει ότι είναι ένας από τους καλύτερους προορισμούς που προτείνει το Lonely Planet για το 2024.

Ένας από τους πιο οικονομικούς προορισμούς του Lonely Planet για το 2024, το νησί Ικαρία της Γαλάζιας Ζώνης φημίζεται για τη μακροζωία των κατοίκων του. Σε ένα νησί διάσπαρτο με εντυπωσιακούς όρμους, η παραλία Σεϋχέλλες, 15 μίλια δυτικά της πρωτεύουσας, του Αγίου Κηρύκου, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό δέλεαρ. Είναι μια απότομη αναρρίχηση για να φτάσετε στην άμμο, η οποία υποδεικνύεται από ένα πρόχειρα ζωγραφισμένο βέλος στη μέση του δρόμου κοντά στο απομακρυσμένο λιμάνι του Μαγγανίτη (το ίδιο φημίζεται για μια ταβέρνα όπου σερβίρουν θαλασσινά φρέσκα από το καράβι).

Η ονομασία μιας ελληνικής παραλίας με το όνομα ενός αρχιπελάγους στον Ινδικό Ωκεανό θα μπορούσε να θεωρηθεί ύβρις ανάλογη με την πτήση του θρυλικού Ίκαρου του νησιού, αλλά με τη λευκή άμμο, τα ανοιχτόχρωμα βότσαλα και τα λαμπερά τιρκουάζ νερά της που περικλείονται από κομμάτια αποσαθρωμένου βράχου, η εκδοχή των Σεϋχελλών της Ικαρίας δεν απογοητεύει.

Παρότι κάποιοι μπορεί να θεωρήσουν ύβρη την ονομασία μιας παραλίας σε ελληνικό νησί από το αρχιπέλαγος που βρίσκεται στον Ινδικό Ωκεανό, η εκδοχή της Ικαρίας για τις Σεϋχέλλες δεν απογοητεύει, γράφει ο Guardian: Λευκή άμμος, βότσαλα και λαμπερά γαλάζια νερά που φλερτάρουν με τα απότομα βράχια στις άκρες!

Σκάλα Ερεσού, Λέσβος

Τα πεντακάθαρα νερά είναι πρόκληση στη νότια ακτή της Λέσβου και υπάρχουν αρκετά σημεία που κόβουν την ανάσα.

Όμως κατά τον Guardian, η Σκάλα Ερεσού, μιαν αγκαλιά μήκους τριών χιλιομέτρων με άμμο που λαμπυρίζει καθώς τα κύματα σβήνουν στην παραλία, είναι η καλύτερη απ΄ όλες τις επιλογές.

Για να φτάσεις χρειάζεται υπομονή, αφού οι συγκοινωνίες από την Μυτιλήνη προς την Ερεσό δεν είναι οι καλύτερες, αλλά η διαδρομή από το σεληνιακό τοπίο στο δυτικό τμήμα της Λέσβου σε αποζημιώνει.

Η Ερεσός ήταν γενέτειρα της ποιήτριας Σαπφούς και μέχρι σήμερα το τουριστικό θέρετρο αποτελεί πόλο έλξης για άτομα που αναζητούν εναλλακτικούς τρόπους ζωής: vegan καφέ, κέντρα γιόγκα και διαλογισμού πλαισιώνουν την παραλία, δίπλα σε παραδοσιακές ταβέρνες που σερβίρουν ούζο, με ότι μεζέ λαχταράει ο επισκέπτης. Οι υποδομές είναι καλές για τους τουρίστες, παρότι η Λέσβος δεν έχει τουριστική ανάπτυξη στο σύνολό της.

Σαρία, Κάρπαθος

Η Σαρία στην Κάρπαθο είναι ονομαστή για τα κρυστάλλινα, διαυγή νερά της. Στην Κάρπαθο φτάνουμε μετά από διαδρομή τεσσάρων ωρών με φέρι από τη Ρόδο, ή αλλιώς μετά από ταξίδι 20 ωρών από τον Πειραιά. Γι αυτό ακριβώς η Κάρπαθος εξακολουθεί να έχει πολλά μυστικά.

Χαρακτηριστικός είναι ο ορεινός οικισμός Όλυμπος, όπου πολλές γυναίκες θα υποδεχτούν τους επισκέπτες με τις παραδοσιακές φορεσιές τους, αλλά οι μεγαλύτερες εκπλήξεις βρίσκονται στις απομονωμένες και σχεδόν πάντα άδειες παραλίες.

Η γαστρονομία της Καρπάθου συναρπάζει τους πάντες και ο Guardian προτείνει να δοκιμάσουμε τις ντόπιες λιχουδιές.

Μια εμπειρία που θυμίζει τις περιπέτειες του Ροβινσώνα Κρούσου, είναι η βόλτα με σκάφος (διαρκεί μόλις πέντε λεπτά) προς το βορειότερο άκρο της Καρπάθου, στη νησίδα Σαρία.

Είναι ένα ακατοίκητο νησί, διάσπαρτο με τα ερείπια κατοικιών πειρατών που ζούσαν εδώ στον Μεσαίωνα.

Τα νερά γύρω από το νησάκι είναι τόσο καθαρά, που βλέπεις ακόμα και τους αστερίες στον βυθό. Για τη βόλτα μέχρι τη Σαρία, χρειάζεται να πάρουμε τις βάρκες που ξεκινούν από τα Πηγάδια.

Ξερόκαμπος, Κρήτη

Μια παραλία στο Λασίθι, στην ανατολική Κρήτη, ο Ξερόκαμπος, συμπληρώνει τις προτάσεις του Guardian για τις ωραιότερες παραλίες στο Αιγαίο.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα νεότερα γεωπάρκα της UNESCO, αλλά και κάποιες πανέμορφες παραλίες, όπως το Βάι με το φοινικόδασος.

Φτάνουμε μέσω ενός στενού δρόμου, που περνά από άγονα τοπία στα οποία κυριαρχεί η μυρουδιά του θυμαριού κι από κάτω βλέπουμε να μας περιμένει η αστραφτερή θάλασσα. Ο Ξερόκαμπος είναι ένα τοπίο αφάνταστης ομορφιάς.

Οι κολπίσκοι καλυμμένοι με χρυσή άμμο, την οποία βρέχει η γαλάζια θάλασσα, που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από την Καραϊβική.

Οι υποδομές είναι λίγες- κάποιοι ξενώνες και ταβέρνες που σερβίρουν εξαιρετικό φαγητό- αλλά αρκούν για όποιον θέλει να απολαύσει την φύση.

Το πλησιέστερο πρατήριο καυσίμων βρίσκεται στη Σητεία, μια ώρα με το αυτοκίνητο. Πολυτελή καταλύματα δεν υπάρχουν, αλλά η μεγαλύτερη πολυτέλεια είναι αυτή που προσφέρει η ίδια η παραλία του Ξερόκαμπου.

Πηγή: Guardian, topontiki

The post Η παραλία Σεϋχέλλες στην Ικαρία ανάμεσα στις 4 ομορφότερες του Αιγαίου appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Η μελέτη  πραγματοποιήθηκε σε 11 χωριά της κεντρικής Ικαρίας μεταξύ των οποίων Εύδηλος, Γιαλισκάρι, Άγιος Πολύκαρπος, Καραβόσταμο, Κάμπος, Ράχες, Καστανιές, Κεραμέ, και Κοσίκια.

Μέσα από 31 συνεντεύξεις, καταγράφηκαν συνολικά 56 άγρια ​​πράσινα φυτά μαζί με τις μαγειρικές τους χρήσεις, τις γλωσσικές ετικέτες και τις τοπικές γεύσεις τους. Μερικά από αυτά είναι Μολόχα, Καυκαλίθρες, Τσουκνίδες, βλήτα, Κρίταμο, Σταμναγκάθι, Ραδίκια, οβριές, Μάραθο, Κολιτσίδα, Λουμπίνα, Γλιστρίδα, Βρούβες, Αγριασίκια, σκόλιμπρος και  Στριφούλια. Τα περισσότερα από τα χόρτα που συγκεντρώθηκαν περιγράφηκαν ως πικρά.

Πολλές από τις βασικές τροφές της Μεσογειακής διατροφής χαρακτηρίζονται από πικρία ή είναι πικάντικα, ή και τα δύο, και μελέτες σε μοριακό επίπεδο έχουν αποδείξει μια σύνδεση μεταξύ των ενώσεων με αυτές τις αισθητηριακές ιδιότητες και ορισμένων από τις ευεργετικές επιδράσεις τους στην υγεία. Το ελαιόλαδο, για παράδειγμα, περιέχει αρκετές φαινολικές ενώσεις υπεύθυνες όχι μόνο για την πικρία και την πικάντικη γεύση του, αλλά και για πολλές θετικές επιδράσεις στην υγεία. Η ελαιοκανθάλη, μια από τις πιο αντιπροσωπευτικές βιοφαινόλες του ελαιολάδου, η οποία είναι πικρή και προκαλεί μια περίεργη πικάντικη αίσθηση σχεδόν αποκλειστικά στο λαιμό, έχει αποδειχθεί ότι έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.

Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα (μεταξύ άλλων) πως η διατροφική κληρονομιά της κεντρικής Ικαρίας με βάση τα άγρια ​​χόρτα περιλαμβάνει πενήντα έξι βοτανικά είδη, από τα οποία εντοπίστηκαν πενήντα πέντε. Οι συμμετέχοντες στη μελέτη Ικαριώτες από 40 έως 84 ετών έδειξαν μία προτίμηση κυρίως στα πικρά/πικάντικα άγρια ​​χόρτα, και στη μελέτη αναφέρεται το αποτέλεσμα ως «το πικρό είναι καλύτερο». Η πικρή γεύση φαίνεται ότι έπαιξε έναν επιπλέον κρίσιμο ρόλο στη διαμόρφωση της γνώσης των άγριων χόρτων.

Μερικά από τα καταγεγραμμένα χόρτα ήταν διαθέσιμα σε τοπικές αγορές αγροτών της Ικαρίας και στις τοποθεσίες μελέτης και βρίσκονται στο μενού σχεδόν κάθε ταβέρνας, όπου το καλοκαίρι πολλοί τουρίστες απολαμβάνουν σπιτικά ελληνικά πιάτα Μεσογειακής Διατροφής.

Τα περισσότερα από τα καταγεγραμμένα είδη καταναλώνονταν συχνά την άνοιξη, είτε βρασμένα και καρυκευμένα με ελαιόλαδο και λεμόνι είτε ως γέμιση σε αλμυρές πίτες. Αν και οι περισσότεροι από τους συμμετέχοντες στη μελέτη συμφώνησαν ότι οι νέοι δεν γνωρίζουν πολλά για τα χόρτα, οι ερευνητές παρατήρησαν νεαρούς Ικαριώτες αγρότες να προσπαθουν να θέσουν ξανά στο επίκεντρο τη βιώσιμη τοπική διατροφή, τη βιολογική γεωργία και τα άγρια χόρτα. Αυτό μπορεί επίσης να οφείλεται στο κοινωνικο-πολιτιστικό πλαίσιο της Ικαρίας, η οποία, από ένα από τα φτωχότερα νησιά της Ελλάδας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έχει μετατραπεί όλο και περισσότερο, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, σε σημαντικό κόμβο για πολλούς νέους στην Ελλάδα και νότια Ευρώπη, που θέλουν να επανασυνδεθούν με τη φύση μέσω κοινωνικών έργων και να απορρίψουν τον μαζικό τουρισμό και τον καπιταλιστικό καταναλωτισμό.

Η κοινωνικότητα και τα έθιμα διανομής του φαγητού που συνδέονται με τα Πανηγύρια  δημιουργούν την εμβληματική ικαριακή διαγενεακή ευθυμία. Η ικαριώτικη κοινωνική ευημερία που αποκτάται μέσω αυτής της βαθιάς κουλτούρας της συντροφικότητας είναι πιθανώς επίσης ένας από τους παράγοντες που καθιστούν την Ικαριακή διατροφή τόσο πολύτιμη, όπως συζητείται σε άλλα έργα και μια πολύτιμη κληρονομιά για την ίδια. Επίσης όπως τονίζεται στη μελέτη, στην ικαριώτικη κοινωνία οι προσωπικές σχέσεις έχουν γενικά μεγάλη αξία. Σύμφωνα με τον Zouras, μια 89χρονη γυναίκα περιέγραψε τη σχέση της με τους γείτονες με αυτόν τον τρόπο:

«Λένε εδώ «ο γείτονάς σου είναι ο αδερφός σου», αλλά μερικές φορές ο γείτονάς σου είναι πιο σημαντικός γιατί υπάρχει κάποιος να απευθυνθείς σε περίπτωση ανάγκης…».

Η τρέχουσα έρευνα μπορεί να παρέχει μια βάση που θα μπορούσε να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση των δεσμών μεταξύ του τμήματος των άγριων φυτών της Μεσογειακής διατροφής, της αντίληψης γεύσης και της υγείας στη Μεσόγειο.  Συνιστάται ανεπιφύλακτα μελλοντικές μελέτες διατροφής να αφορούν ιδιότητες που προάγουν την υγεία που σχετίζονται με την κατανάλωση άγριων πράσινων φυτών.

Τελικά, η ενθάρρυνση περισσότερων ερευνών και αποδείξεων ότι το «πικρό είναι καλύτερο», τόσο σε πολιτιστικό όσο και σε μοριακό επίπεδο, θα μπορούσε να εμπνεύσει και να ενισχύσει προγράμματα που στοχεύουν στην προώθηση της ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τη σημασία της κληρονομιάς των πικρών τροφίμων για τη βελτίωση της υγείας και της ευημερίας.

Για να διαβάσετε ολόκληρη τη μελέτη πατήστε ΕΔΩ.

Πηγή: cibum.gr

The post Ικαρία: Τα πικρά άγρια χόρτα συμβάλλουν στη μακροζωία – Τα ευρήματα μελέτης appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.

Η εταιρία, που εμπορεύεται συσκευασμένους χυμούς, αποφάσισε να παρουσιάσει νέα τσάγια εμπνευσμένα από τις Γαλάζιες Ζώνες, σε συνδυασμό με το ντοκιμαντέρ του Netflix “Live to 100: Secrets of the Blue Zones”.

Η εταιρία στο promo των συγκεκριμένων προϊόντων αναφέρει μεταξύ άλλων ότι λανσάρει ένα μαύρο τσάι περγαμόντο χωρίς ζάχαρη και ένα πράσινο τσάι με γιασεμί χωρίς ζάχαρη, εμποτισμένα με θρεπτικά συστατικά που παραδοσιακά απολαμβάνονται στα hotspots μακροζωίας των μπλε ζωνών, την Ικαρία στην Ελλάδα και την Οκινάουα στην Ιαπωνία.

Η κληρονομιά του Langer δεν αφορά μόνο την παροχή αγνών χυμών φρούτων στα αμερικανικά νοικοκυριά, αλλά είναι επίσης ευθυγραμμισμένη με τις συνήθειες του τρόπου ζωής των πιο υγιών και μακροβιότερων ανθρώπων του κόσμου στις μπλε ζώνες του κόσμου: να κινείσαι φυσικά, να γνωρίζεις τον σκοπό σου, να τρως πολλά φρούτα και λαχανικά και να πίνεις τσάι. Για να γιορτάσει τις μοναδικές περιοχές που μοιράζονται αυτά τα χαρακτηριστικά, η Langers λανσάρει ένα μαύρο τσάι περγαμόντο χωρίς ζάχαρη και ένα πράσινο τσάι με γιασεμί χωρίς ζάχαρη, εμποτισμένα με θρεπτικά συστατικά που παραδοσιακά απολαμβάνονται στα hotspots μακροζωίας των μπλε ζωνών, την Ικαρία στην Ελλάδα και την Οκινάουα στην Ιαπωνία.- αναφέρει η εταιρία Langers

Μάλιστα όλο αυτό είναι κανονικά αδειοδοτημένο από την Blue Zones με δικό της εμπορικό σήμα και το τσάι πωλείται ακόμα και στο Amazon για….4 δολάρια/γαλόνι.

Κάποιοι θα σκεφτούν και πολύ λογικά ίσως συμπεράνουν ότι είναι διαφήμιση για την Ικαρία να πωλείται τσάι με το γαλόνι, τάχα μου εμπνευσμένο από το νησί αλλά αν αναλογιστούμε καλύτερα όλο αυτό ίσως μας οδηγήσει σε διαφορετικά συμπεράσματα. Ίσως τελικά η μεγάλη απήχηση του ντοκιμαντέρ “Live to 100: Secrets of the Blue Zones” αλλά και του  Blue Zones είναι μεν καλή αλλά γενικότερα χρειάζεται προσοχή γιατί κάποιοι βγάζουν αρκετά χρήματα από αυτό.

Εσείς ήπιατε το τσάι σας σήμερα;;

Πηγή : https://langers.com/langers-launches-blue-zones-teas/

Ιωάννα Κυμηνά

The post Τσάι με το γαλόνι “εμπνευσμένο” από την Ικαρία και με τη σφραγίδα του Blue Zones appeared first on Ικαριακή Ραδιοφωνία.